Ondernemers hebben financiering nodig voor hun dagelijkse bedrijfsactiviteiten of voor investeringen in groei, innovatie, digitalisering en verduurzaming. Zonder passende financiering blijven goede ideeën liggen. Dat is slecht voor onze economie.

Hoe staat Nederland ervoor?

De Nederlandse markt voor financiering van het mkb werkt op hoofdlijnen goed. Banken zijn nog steeds de belangrijkste financiers maar in de afgelopen tien jaar heeft non-bancaire financiering zich sterk doorontwikkeld. Durfkapitaal is een vorm van financiering voor de vroege fase die daarbij sterk is gegroeid. Financiering van kleine innovatieve bedrijven zoals startups aan de ene kant en van grote bedragen voor opschaling aan de andere kant blijven aandachtspunten.

Financiering van het brede mkb

De behoefte van mkb-bedrijven aan externe financiering stabiliseerde in 2024 en 2025 in vergelijking met de jaren daarvoor, volgens de Financieringsmonitor 2025 van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De vraag naar bankleningen onder mkb-bedrijven neemt al  jaren structureel af. De markt voor non-bancaire financiering groeide juist.

Meer over financiering van het brede mkb

Durfkapitaal voor starters en opschaling

Voor innovatieve starters vooral met een hoger risicoprofiel en voor vervolginvesteringen in deze bedrijven is durfkapitaal een belangrijke bron van financiering. De Nederlandse markt voor durfkapitaal heeft zich in de afgelopen twintig jaar sterk ontwikkeld.

Meer over durfkapitaal voor starters en opschaling

Welke knelpunten zien we?

Het is niet altijd vanzelfsprekend dat een bedrijf financiering krijgt. Dat geldt zeker voor jonge, kleine en innovatieve bedrijven. Zij hebben nog een beperkte staat van dienst, weinig tot geen onderpand en brengen daarom meer onzekerheid voor de financier met zich mee. Toezichthouders stellen bovendien strengere eisen aan banken voor risicobeheersing.

Uit recente doorlichtingen van de Nederlandse markt voor financiering en risicokapitaal in het bijzonder komen twee voorname knelpunten naar voren. Enerzijds is dat bij financiering van bedragen tot één miljoen euro in het bredere mkb. Anderzijds is dat in de doorgroei fase van startups en scale-ups, veelal vanaf ongeveer tien miljoen euro. Daarbij gaat het vooral om kapitaalintensieve eerste opschalingsplannen waar grote financieringsrondes voor nodig zijn, in het bijzonder voor deeptech: bedrijven met een innovatie gebaseerd op een baanbrekende wetenschappelijke of technologische doorbraak.

Nederland lijkt bovendien steeds meer gebruik te maken van buitenlands kapitaal. Ook buitenlandse investeringen dragen bij aan onze groei, maar kunnen er ook toe leiden dat eigendom, zeggenschap en economische opbrengsten van succesvol opschalende bedrijven buiten Nederland of Europa terechtkomen.

Tenslotte kent Nederland ook een zwakke markt voor exits. Er is een beperkt aantal bedrijfsovernames en beursgangen. Daardoor is het voor durfkapitaalfondsen moeilijk om aantrekkelijke rendementen te realiseren en weer nieuw kapitaal aan te trekken voor verdere investeringen.

Zie ook:

Wat is onze ambitie?

Door het verbeteren van de toegang tot financiering scoort Nederland structureel beter dan andere landen op het gebied van externe financiering. Het financieringsbeleid is er daarom op gericht om:

  • De toegang tot financiering voor het brede mkb door te ontwikkelen met specifiek aandacht voor het verminderen van belemmeringen voor het aantrekken van kleine bedragen;
  • De markt voor durfkapitaal verder te verbeteren;.

Hoe gaan we dat realiseren?

Er is een palet aan instrumenten dat aangrijpt op financieringsproblematiek in verschillende levensfasen van bedrijven. Zo kennen bedrijven in het brede mkb en innovatieve startups en scale-ups hun eigen instrumenten die zich richten op hun unieke uitdagingen.

Financiering voor het brede mkb

De bank blijft voor veel bedrijven in het mkb nog steeds de belangrijkste financier. Daar waar de bank niet voorziet, springen non-bancaire partijen in. Echter, voor sommige bedrijven kan het nog steeds een uitdaging zijn om financiering te vinden. De overheid zet verschillende instrumenten in om mkb-bedrijven te helpen. Qredits biedt microkredieten en mkb-financieringen aan. De Borgstelling MKB (BMKB) is gericht op bedrijven met beperkt onderpand. En de Garantie Ondernemingsfinanciering op middelgrote en grotere ondernemingen. Deze instrumenten worden continue doorontwikkeld. Zo is de BMKB onlangs bijvoorbeeld opengesteld voor geaccrediteerde crowdfundingplatformen en uitgebreid met een Energieluik.

Samen met de Stichting Finankeur zetten we in op verdere professionalisering van de markt voor non-bancaire financiering via het keurmerk Erkend Mkb Financier en het keurmerk Erkend Financieringsadviseur Mkb. In 2024 is samen met de Kamer van Koophandel (KVK), Stichting MKB Financiering (SMF) en de Nederlandse Vereniging voor Banken (NVB) de Financieringsgids gelanceerd. Deze helpt ondernemers om eenvoudiger en op een laagdrempelige wijze hun weg te vinden in de zoektocht naar financiering door advies en voorlichting aan ondernemers te geven. Non-bancaire financiers kunnen ook steeds vaker geaccrediteerd worden voor de verschillende financieringsinstrumenten. Met het Dutch Alternative Credit Instrument (DACI) helpt de overheid non-bancaire financiers om de middelen aan te trekken die zij weer aan bedrijven kunnen verstrekken.

Ten slotte verstrekt het Kabinet vanaf 2026 voor twee jaar subsidie aan Code-V om meer financiering naar vrouwelijke ondernemers te realiseren en zo vrouwelijk ondernemerschap te stimuleren.

Markt voor durfkapitaal

Ook het risicokapitaalinstrumentarium is zo ingericht dat het bedrijven in verschillende fasen van hun ontwikkeling kan helpen. Dit gaat onder andere van Vroegefasefinanciering (VFF) voor de allerkleinste bedrijven via de ROM’s en SEED Capital-fondsen richting Invest-NL.

De ROM’s vormen inmiddels een landsdekkend netwerk om de toegang tot durfkapitaal verder te verbeteren. De slagkracht van Invest-NL is in 2024 met 900 miljoen euro verder vergroot. Op dit moment wordt gewerkt aan de oprichting van een Nationale Investeringsinstelling.

Versterking van financiering in de opschalingsfase blijft nodig om bedrijven die willen doorgroeien te helpen productie op te schalen en internationaal concurrerend te blijven. Het Deep Tech Fonds wordt uitgebreid en er komt een blended finance instrument. Dit is een vorm van financiering waarbij privaat en publiek kapitaal wordt gecombineerd en waarbij de financieringsvorm doorgaans tussen subsidies en harde financiering in ligt. Daarmee kan Invest-NL meer risico nemen en meer bijdragen aan het opschalen van projecten met grote maatschappelijke waarde maar lage of onzekere financiële baten.

Voor al deze instrumenten geldt dat het steeds vaker een uitdaging is voor startups om in aanmerking te komen voor subsidies, garanties of leningen. Volgens regels van de Europese Commissie staan zij namelijk sneller als “onderneming in moeilijkheden” te boek. De bedoeling is om te voorkomen dat bedrijven die niet levensvatbaar zijn publieke middelen ontvangen. Maar juist door hun specifieke bedrijfsmodel hebben startups vaak weinig omzet. Zij vallen daardoor sneller onder dit regime, terwijl zij júist de doelgroep van deze instrumenten vormen.

Om welke bedragen gaat het?

Voor verslagjaar 2025 staat er op de ontwerpbegroting 2027 van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat ongeveer 188 miljoen euro aan uitgaven vanuit het bedrijvenbeleid die aan dit tactische doel zijn te koppelen. Dit is inclusief het budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen in het geval van fiscale instrumenten.

Hoe evalueren wij de effecten?

Uit recente evaluaties blijkt dat het financieringsinstrumentarium gericht op zowel mkb als startups en scale-ups veelal gelegitimeerd, doeltreffend en doelmatig is. De instrumenten worden gericht ingezet om marktfalen aan te pakken.

Op basis van resultaten en aanbevelingen uit de evaluaties en het IBO Bedrijfsfinanciering is de Groeifaciliteit per 1 januari 2025 afgeschaft en zijn instrumenten zoals de SEED Capital, Innovatiekrediet en Vroegefasefinanciering verlengd tot 2030.

In 2026 worden verschillende instrumenten uit het financieringsbeleid geëvalueerd: de Borgstelling Mkb-Kredieten (BMKB), het Dutch Alternative Credit Instrument (DACI), Qredits en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s).

Zie ook:

Wat heeft het tot nu toe opgeleverd?

Eind 2024 is de Financieringsgids gelanceerd om mkb-ondernemers een beter overzicht te geven van relevante financieringsopties voor hun situatie. Sinds de lancering hebben ruime 600 duizend ondernemers de Financieringsgids bezocht (tot juli 2026). Hier kunnen zij een  keuzetool invullen met financieringsopties en vragen over bedrijfsfinanciering stellen aan één van de adviseurs van de Kamer van Koophandel (KVK).

In de eerste helft van 2025 heeft een Gezant Mkb-financiering zich samen met de partijen uit het Nationaal Convenant Mkb-Financiering ingezet voor een beter financieringsklimaat voor het mkb. Dit heeft geleid tot concrete aanbevelingen voor hoe partijen uit het Nederlandse financieringslandschap de toegang tot financiering voor het mkb kunnen verbeteren. Het financieringsaanbod moet gevarieerder, toegankelijker, transparanter en beter vindbaar worden. De dienstverlening door intermediairs die financieringsadvies geven moet verder geprofessionaliseerd worden. En de data over en voor mkb-financiering verder verbeterd. De opgezette samenwerkingsstructuur wordt voortgezet.

Nederland neemt sinds 2026 deel aan het vervolg op het European Tech Champion Initiative (ETCI).

Gerelateerde beleidsinstrumenten

Om dit doel te bereiken, zetten we op verschillende beleidsinstrumenten in. De belangrijkste zijn: