Sinds 2020 staan maatschappelijke thema’s centraal in de uitvoering van het missiegedreven innovatiebeleid. De instrumenten van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) die direct vallen onder dit beleid zijn de PPS-Innovatie, de MIT-regeling en de SBIR-regeling (tegenwoordig Innovation Impact Challenge). De projecten die voortkomen uit deze regelingen richten zich op de Kennis en Innovatie Agenda’s (KIA’s). Verder dragen we bij aan innovatieprojecten van het missiegedreven innovatiebeleid door de ondersteuning van Toegepaste Onderzoek Organisaties (TO2) en NWO. Ook via Horizon Europe projecten wordt bijgedragen aan de maatschappelijke uitdagingen en sleuteltechnologieën. In 2025 is (in middelen uitgedrukt) het meest op de KIA Gezondheid & Zorg ingezet, gevolgd door de KIA Landbouw, Water Voedsel.
Leeswijzer: De meeste projecten dragen bij aan één thema van het missiegedreven innovatiebeleid. Soms dragen projecten ook bij aan een tweede thema. Om te voorkomen dat dezelfde projectmiddelen dubbel worden meegeteld, maken we een onderscheid tussen een hoofdbijdrage (primair) en een nevenbijdrage (secundair). De belangrijkste bijdrage of impact wordt verwacht op het primaire thema. Bijvoorbeeld: een project dat slimme landbouwmachines ontwikkelt helpt vooral het thema Landbouw (hoofdbijdrage), daarnaast draagt het ook in bepaalde mate bij aan het thema Sleuteltechnologie (tweede thema).
Inzet op KIA’s: een eerste inventarisatie
Hoe hebben de EZK-instrumenten, de TO2’s, NWO en Horizon Europe, bijgedragen aan die maatschappelijke thema’s en KIA’s? De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft dit uitgezocht. In onderstaande tabel worden de aantallen per instrument of instelling en op totaalniveau voor 2025 weergegeven. Het gaat hier om een totaal van 3.419 projecten waarvan er 3.329 gericht zijn op minimaal één KIA, oftewel 97 procent van de projecten. Hierbij is gekeken naar zowel de primaire als secundaire bijdrage.
Committering per programma/instelling in 2025, in mln. €
Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid van EZK
| Programmanaam | Totaal gecommitteerd (mln. Euro) | Totaal aantal projecten gelabeld | Aantal projecten gericht op minimaal 1 maatschappelijk thema en of KIA’s |
|---|---|---|---|
| PPS | 223 | 632 | 632 |
| MIT | 29 | 1.032 | 942 |
| SBIR | 13 | 87 | 87 |
| Horizon | 376 | 820 | 820 |
| Deltares | 15 | 405 | 405 |
| NLR | 0,1 | 7 | 7 |
| MARIN | 3 | 10 | 10 |
| NWO | 110 | 228 | 228 |
| TNO | 17 | 198 | 198 |
| Totaal | 785 | 3.419 | 3.329 |
Binnen de MIT-regeling richten nog niet alle projecten zich op een KIA, maar wel een toenemend aantal projecten. Waar dat in 2020 nog om 66 procent van de projecten ging, gaat het in 2024 om 91 procent van de projecten. Dit sluit aan bij de beleidsaanpassing dat alle MIT-projecten aantoonbaar moeten bijdragen aan de KIA’s. Dat er in deze analyse toch projecten zijn die niet bijdragen aan KIA’s, komt doordat er in deze analyse specifieker en strenger is afgebakend, om aan te sluiten bij de systematiek die al langer wordt gebruikt. Er is geen sprake van oneigenlijk gebruik.
De verdeling van de middelen over de KIA’s staat in onderstaande grafiek. Hier is alleen gekeken naar de hoofdbijdrage (primair) om dubbeltellingen van het budget te voorkomen (zie kader). In de grafiek valt op dat de inzet op het thema Gezondheid & Zorg bij de PPS-toeslagregeling het grootst is. Bij de MIT gaan de meeste middelen naar het thema Klimaat en Energie. Bij de TO2’s en NWO gaan de meeste middelen naar de thema's Gezondheid & Zorg en Landbouw, Wtaer Voedsel.
In de tweede grafiek staan de bedragen voor de drie instrumenten, de TO2’s, NWO en Horizon Europe tezamen. Het thema Gezondheid & Zorg is het grootst, met 255,9 miljoen euro. Daarna volgt het thema Landbouw, Water, Voedsel (141,2 miljoen euro). In 2024 was het thema
Inzet van middelen (in mln. euro), 2025
Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid van EZK
Gezondheid en zorg Sleuteltechnologieen Landbouw, Water, Voedsel Klimaat en Energie Veiligheid Circulaire Economie Digitalisering Maatschappelijk verdienvermogen Geen of onbekend PPS 91,2 29 30 43,2 1,1 9,3 11,8 7,1 MIT 6,4 1,5 4,7 7,1 2 2,8 2,6 0 1,5 SBIR 5 0,5 2,8 3,9 0,8 Horizon Europe 103,9 91,1 79 67,5 10,8 23,4 Deltares 0,1 1,9 10,3 2,9 0 NLR 0 0 MARIN 1,5 0,5 0,7 0 NWO 54,1 8,2 16,2 4,9 13,2 0,9 0,7 8,2 3,4 TNO 0,2 6 3,1 1,1 6,8
Inzet van middelen (in mln. euro) per KIA, 2025
Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid van EZK
PPS MIT SBIR Horizon Europe Deltares NLR MARIN NWO TNO Gezondheid en zorg 91,2 6,4 103,9 0,1 54,1 0,2 Sleuteltechnologieen 29 1,5 5 91,1 1,9 1,5 8,2 Landbouw, Water, Voedsel 30 4,7 0,5 79 10,3 0,5 16,2 Klimaat en Energie 43,2 7,1 2,8 67,5 2,9 0 0,7 4,9 6 Veiligheid 1,1 2 3,9 10,8 0 0 13,2 3,1 Circulaire Economie 9,3 2,8 0,8 0 0,9 1,1 Digitalisering 11,8 2,6 0,7 6,8 Maatschappelijk verdienvermogen 7,1 0 23,4 8,2 Geen of onbekend 1,5 3,4
Veel projecten hebben raakvlakken met Sleuteltechnologieën
Soms dragen projecten eveneens bij aan een tweede thema. Zie ook de leeswijzer bovenaan deze pagina.
Als we kijken naar dergelijke secundaire bijdragen op de thema’s, zien we vaak de KIA Sleuteltechnologieën terug. Bij 26 procent van de middelen die een extra bijdrage hebben, gaat het om sleuteltechnologieën. Vorig jaar lag dit percentage op 53 procent.
In de grafiek hieronder zie je hoe de belangrijkste bijdragen van projecten een raakvlak hebben met het thema Sleuteltechnologieën. De grafiek toont bijvoorbeeld:
- 41 procent van de middelen dat gaat naar projecten binnen het thema Digitalisering (als hoofdthema), is óók relevant en van waarde bij het thema Sleuteltechnologieën (als tweede thema).
- Bij KIA Landbouw, Water en Voedsel (LWV) is dat slechts 1 procent. Dit komt omdat Hightech minder goed als technologie aansluit bij de doelen van KIA LWV. In de KIA LWV zijn daarnaast drie specifieke sleuteltechnologieën opgenomen, die daardoor niet in deze grafiek staan.
Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS, MIT en SBIR), 2024-2025
2025 2024 Circulaire Economie 28% 37% Digitalisering 41% 39% Gezondheid en Zorg 13% 29% Klimaat en Energie 14% 19% Landbouw, Water, Voedsel 1% 5% Maatschappelijk Verdienvermogen 29% 61% Sleuteltechnologie�n 1% 5% Veiligheid 8% 41% Met ingang van 2024 wordt gebruik gemaakt van een nieuwe indeling van sleuteltechnologie-categorieën. Hierdoor is sprake van een trendbreuk ten opzichte van eerdere jaren en zijn aantallen en percentages niet zo maar te vergelijken tussen 2024 en eerdere jaren.