Kernindicatoren

Nederland op veel ranglijsten in de top

In onderstaande tabel staan de belangrijkste kengetallen die aangeven hoe Nederland ervoor staat op belangrijke doelen van ons bedrijvenbeleid. Hiervoor is onder meer gebruik gemaakt van verschillende internationale ranglijsten. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat streeft naar een koppositie voor Nederland op deze ranglijsten. De posities van Nederland en de ontwikkelingen worden hier kort toegelicht en worden elders op deze website uitvoeriger besproken.

Arbeidsproductiviteitsniveau: Nederland weer in de top 10

Nederland staat in 2026 op de negende plaats op de ranglijst van landen met de hoogste arbeidsproductiviteit ter wereld. Ondanks enig herstel in 2026 is Nederland de afgelopen tien jaar gedaald op deze ranglijst. Dit komt mede doordat de arbeidsproductiviteit sinds 2008 mondjesmaat stijgt. De groei van arbeidsproductiviteit blijft achter bij die van de VS en de andere top 10-landen. Oorzaak lijkt deels de terugloop in de aardgaswinning en de productiviteitprestaties van zzp-ers.

Meer over het arbeidsproductiviteitsniveau in Nederland

World Competitiveness Ranking

De World Competitiveness Ranking van het International Institute for Management Development (IMD) geeft aan hoe concurrerend 70 economieën wereldwijd zijn. In 2025 is Nederland hierop gestegen van de tiende naar de achtste plek. De IMD-ranglijst constateert een aanzienlijke stijging op de ranglijst van ‘Economic performance’, vooral op het onderdeel internationale investeringen. Het IMD ziet lastenluwe regelgeving en het stimuleren van vitale infrastructuur juist als uitdagingen voor Nederland.

Meer over de positie van Nederland op de ranglijst van IMD

European Innovation Scoreboard: Nederland innovatieleider

Op het European Innovation Scoreboard (EIS) staan de prestaties van EU-landen op het gebied van onderzoek en innovatie. Nederland staat in 2026 op de derde plek. Dezelfde plek als in 2025. Nederland behoort tot de kopgroep van innovatieleiders in Europa, aangezien het met 27 procent meer dan 25 procent boven het EU-gemiddelde scoort.

Meer over de positie van Nederland op het EIS

R&D-intensiteit Nederland: boven EU, onder OESO-gemiddelde

Hoeveel geeft een land uit aan onderzoek en ontwikkeling (R&D)? R&D is belangrijk om nieuwe kennis te verkrijgen en is daarmee ook van invloed op mogelijke innovaties. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) publiceert jaarlijks nationale R&D-uitgaven ten opzichte van het bruto binnenlands product (bbp) van het land. In 2024 werd er in Nederland 2,36 procent van het bruto binnenlands product (bbp) uitgegeven aan R&D. Dat is meer dan het gemiddelde (2,13 procent) van de EU. Nederland blijft wel achter bij het gemiddelde van de OESO-landen (2,68 procent).

Meer over de omvang van de R&D-investeringen in Nederland

Waardering ondernemingsklimaat door bedrijven neemt af, maar nog steeds voldoende

De Monitor Ondernemingsklimaat geeft vanaf 2022 inzicht in de staat van het Nederlandse ondernemingsklimaat. De gemiddelde waardering van het ondernemingsklimaat door bedrijven stabiliseerde in 2025 na een periode van daling. De voorspelbaarheid en stabiliteit van het overheidsbeleid, en de energie-infrastructuur komen naar voren als algemene aandachtspunten. Percepties over de digitale, kennis- en fysieke infrastructuur laten juist een positief beeld zien.

Klik hier voor het onderzoeksrapport bij de Monitor Ondernemingsklimaat

Aandeel industrie stabiel

Het aandeel van de industrie ligt al jaren rond de twaalf procent. De industrie is belangrijk voor het (duurzame) verdienvermogen en levert een bijdrage aan de strategische autonomie van Nederland. Zodat we sterkere posities kunnen opbouwen in waardeketens en risicovolle afhankelijkheden verminderen.

Maatschappelijke uitdagingen en sleuteltechnologieën

Het kabinet heeft 25 missies geformuleerd om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. Die missies passen binnen de volgende vier thema’s:

• Energietransitie en duurzaamheid;
• Landbouw/water/voedsel;
• Gezondheid en zorg;
• Veiligheid.

De kabinetsmissies op de vier thema’s zijn leidend in het innovatiebeleid. De focus ligt op economische kansen van maatschappelijke uitdagingen en de bijdrage van sleuteltechnologieën aan oplossingen voor deze uitdagingen.

Van de projecten die in 2024 gebruik hebben gemaakt van het innovatie-instrumentarium heeft naar schatting ongeveer 58 procent betrekking op één van de vier maatschappelijke thema’s, waarmee zo’n 67 procent van het innovatiebudget is gemoeid. De percentages voor 2024 zijn gelijk gebleven of licht gestegen ten opzichte van 2023.

Sleuteltechnologieën maken een brede toepassing van nieuwe technologieën in economie en samenleving uiteindelijk mogelijk. Ongeveer 37 procent van de projecten in 2024 die een beroep hebben gedaan op de regelingen om innovatie te stimuleren (exclusief de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk, WBSO) is gericht op een sleuteltechnologie. In euro’s uitgedrukt gaat zo’n 50 procent van de middelen (exclusief WBSO) om innovatie te stimuleren naar de ontwikkeling van sleuteltechnologieën. Een stuk lager dan de 72 procent in 2023.