Zorgen voor kennisveiligheid en bescherming van innovaties

Hoe staat Nederland ervoor?

Op de intellectueel eigendomsindex van de Amerikaanse Kamer van Koophandel neemt Nederland in 2026 internationaal een zesde positie in. Dit is even hoog als in 2025 en een plaats hoger dan in daaraan voorafgaande jaargangen.

Welke knelpunten zien we?

Intellectuele eigendomsrechten helpen bedrijven zelf voldoende te profiteren van de opbrengsten van hun innovaties en dragen op die manier bij aan onderzoek en vernieuwing. Ze dragen ook bij aan kennisdeling door de openbaarmaking van technische kennis voor anderen en maken kennis ook verhandelbaar. Beleid en wetgeving zijn daarom nodig om te voorzien in een goed stelsel van intellectuele eigendomsrechten en op te kunnen treden tegen inbreukmakers.

Wat is onze ambitie?

Dit tactische doel kent twee afzonderlijke subdoelen:

Modern IE-systeem

We willen met een modern systeem voor intellectueel eigendom (IE) ondernemers en andere gebruikers van het systeem in staat stellen om nieuw ontwikkelde kennis te beschermen. Dit geeft het recht op exploitatie van die kennis door de partij die hiervoor de investering heeft gedaan. Ook willen we dat het systeem aanzet tot het benutten van beschermde kennis bij innovaties door andere partijen, onder andere door het gebruik van octrooi-informatie.

Kennisveiligheid

We willen kennisinstellingen, voor EZ vooral de toegepast onderzoeksinstellingen, voorzien van goede voorlichting en kaders, waarmee zij maatregelen kunnen nemen ter voorkoming van het weglekken van gevoelige kennis, ongewenste ethische kwesties en heimelijke beïnvloeding door statelijke actoren.

Het innovatiebeleid raakt ook aan kennisveiligheid, bijvoorbeeld bij internationale samenwerkingen waar risico’s moeten worden vermeden of gemitigeerd.

Hoe gaan we dat realiseren?

Om deze doelen te realiseren doen  we een aantal dingen. Naast de activiteiten van het Octrooicentrum Nederland zijn dat voor een modern IE-systeem:

• het wetsvoorstel modernisering Rijksoctrooiwet;
• binnen het unitair octrooisysteem een lokale divisie van het eengemaakt octrooigerecht in Den Haag. 

Voor het doel kennisveiligheid zijn dat:

• voeren van het kennisveiligheidsloket gericht op kennisinstellingen;
• verdere implementatie van de nationale leidraad binnen kennisinstellingen;
• de audits van kennisinstellingen;
• het wetsvoorstel Screening Kennisveiligheid;
• in de EU nauwer samenwerken bij de kennisuitwisseling en het creëren van een gelijk speelveld in de EU op het gebied van maatregelen voor kennisveiligheid.

Om welke bedragen gaat het?

Voor verslagjaar 2024 staat er op de ontwerpbegroting 2026 van het ministerie van Economische Zaken ongeveer 31 miljoen euro aan uitgaven vanuit het bedrijvenbeleid die aan dit tactische doel zijn te koppelen. Dit is inclusief het budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen in het geval van fiscale instrumenten.

Via het Octrooicentrum Nederland komen er ook ontvangsten binnen. In 2024 bedroegen die bijna 54 miljoen euro.    

Hoe evalueren wij de effecten?

Het Nederlandse intellectueel eigendomsbeleid wordt op dit moment geëvalueerd en wordt in het tweede kwartaal van 2026 naar de Tweede Kamer gestuurd.

Wat heeft het tot nu toe opgeleverd?

In 2026 wordt de evaluatie van het intellectueel eigendomsbeleid aan de Tweede Kamer aangeboden met daarin ook een reflectie op de aanbevelingen.

Gerelateerde beleidsinstrumenten

Om dit doel te bereiken, zetten we op verschillende beleidsinstrumenten in. De belangrijkste zijn:

• Octrooicentrum Nederland