Vormgeven goede wet- en regelgeving met minder regeldruk

Hoe staat Nederland ervoor?

Internationaal vergelijken is lastig, want er zijn geen allesomvattende internationale vergelijkingen voor regeldrukbeleid. Maar indicatoren geven aan dat Nederland het internationaal goed doet met haar beleid voor ondernemers en het wegnemen van hindernissen voor ondernemerschap.

Product Market Regulation (PMR) Index

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) hanteert voor regeldruk de PMR-index. In 2024 stond Nederland daarin op een zesde plaats, een plaats lager dan de vorige keer dat deze index verscheen, in 2018. Nederland scoort goed op regulering van de dienstensector (zoals het notariaat of advocatuur) en regulering van digitale markten, net als veel andere EU-landen. 

De PMR-indexscore is gebaseerd op indicatoren als:

• Welke wettelijke belemmeringen zijn er voor bedrijven om toe te kunnen treden tot een markt?
• In hoeverre verstoort overheidsbemoeienis de concurrentie op de markt? Hierbij wordt gekeken naar bijvoorbeeld: afgifte vergunningen, openbare aanbestedingen, bestuur van staatsbedrijven, prijscontroles, evaluatie van nieuwe en bestaande regelgeving en buitenlandse handel.

Executive Opinion Survey

Hoe belastend is het voor ondernemers om aan overheidsverplichtingen te voldoen, zoals het verkrijgen van vergunningen of het voldoen aan regelgeving?

De Burden of Government Regulation van het World Economic Forum (WEF) meet hoe belastend het is voor ondernemers om aan overheidsverplichtingen te voldoen. Nederland stond in 2023 binnen Europa op de zesde plaats. De Nederlandse score in 2023 nam heel licht toe vergeleken met 2019.

Welke knelpunten zien we?

Wet- en regelgeving zijn een onderdeel van een goed ondernemings- en vestigingsklimaat. Het zijn de spelregels voor een eerlijk speelveld en rechtszekerheid voor ondernemers. En ze dienen maatschappelijke doelen zoals veilige arbeidsomstandigheden, verduurzaming en bescherming van consumentenrechten. Tegelijkertijd kan een teveel aan regels de bedrijvigheid in de economie onevenredig belasten en zelfs ondernemerschap ontmoedigen. Ondernemers kunnen hun tijd daardoor niet optimaal besteden aan investeren, groeien, innoveren of verduurzamen.

Door een reflex om risico’s te beperken met regelgeving vindt er een stapeling van steeds meer regels plaats, waardoor ook de regeldruk toeneemt. Ondernemers in onderzochte sectoren hebben al snel met 60 tot 90 wettelijke verplichtingen te maken. De regeldrukkosten daarvan variëren van een kleine 40 duizend euro tot wel bijna 500 duizend euro per jaar.

Wat is onze ambitie?

De overheid creëert met regelgeving een eerlijker speelveld voor alle ondernemers en beschermt consumenten en werknemers. Het doel daarbij is om de balans te vinden tussen regels die werken en tegelijkertijd de regeldruk beperken. Concreet betekent dat:

• Het Kabinet inzet  op het schrappen of vereenvoudigen van bestaande regels om zo de onnodige regeldruk te verminderen;

• Voorkomen is beter dan genezen. Om onnodige regeldruk te voorkomen wordt Europese wet- en regelgeving lastenluw geïmplementeerd en worden alternatieve oplossingen gezocht voor voorgestelde of voorgenomen regels.

Hoe gaan we dat realiseren?

Het kabinet werkt in het Actieprogramma Minder Druk met Regels aan het voorkomen van regeldruk bij nieuwe regelgeving en de aanpak van bestaande regeldruk. In september 2025 is daarnaast een aanvullend plan voor de aanpak van 500 regels toegevoegd.

Het schrappen of vereenvoudigen van 500 regels is een jaarlijks doel van het Kabinet. Voor de ene helft gaat het om regels voor bedrijven, voor de andere om regels voor burgers en professionals. Er zal gewerkt worden met concrete reductiedoelstellingen per departement.

Via de website Regeldrukmonitor (klik hier) wordt uitgebreider aandacht besteed aan de Mkb-toets, het onderzoek naar Mkb-indicatorbedrijven  en de life-eventsaanpak. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de regeldrukkosten. Hieronder staan de hoofdlijnen.

MKB-toets

Mkb-ondernemers praten al in een vroeg stadium mee over nieuwe wetten en regels die grote gevolgen voor het mkb kunnen hebben. In een panelgesprek geven de ondernemers aan of nieuwe wetten en regels werkbaar en uitvoerbaar zijn. Ook kijken ze of er geen nieuwe problemen door ontstaan. Dit heet de MKB-toets. Het doel is om regeldruk voor mkb-ondernemers zoveel mogelijk te beperken of te voorkomen.

Mkb-indicatorbedrijvenonderzoek

Het Mkb-indicatorbedrijf is een voorbeeldbedrijf uit een bepaalde sector. Het bedrijf is niet het gemiddelde van de sector maar komt uit de analyse van de wet- en regelgeving die voor het bedrijf gelden. Daarbij wordt helder gemaakt of ondernemers tegen problemen aan lopen en hoeveel het kost om aan die verplichtingen te voldoen. Hiermee ontstaat een compleet beeld van de regeldruk die mkb-ondernemers binnen een sector kunnen ervaren. 

In 2023 en 2025 zijn de onderstaande negen sectoren onderzocht:

• Winkelambacht (de kapsalon)
• Horeca (het hotel)
• Retail (de modewinkel)
• Metaal (de machine- en apparatenbouw)
• Bouw (de aannemer)
• Voedingsmiddelindustrie (de vleeswarenproducent)

• Financiële dienstverlening
• Chemische mkb-maaksector
• Automotive

In 2026 is een nieuw onderzoek gestart in de volgende sectoren:

• Rederijen
• Schoonmaak
• Duurzaam ondernemen

De resultaten van alle Mkb-indicatorbedrijvenonderzoeken zijn te vinden op de Regeldrukmonitor

Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR)

Tot slot is ATR als permanent adviesorgaan er om adviezen te geven aan regering en parlement voor vermindering van de regeldruk als gevolg van nieuwe en bestaande wet- en regelgeving.

Zie ook:

Kamerbrief over actieprogramma Minder Druk Met Regels | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

Kamerbrief over ondernemingsklimaat w.o. nieuwe aanpak regeldruk voor ondernemers | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

Om welke bedragen gaat het?

Voor verslagjaar 2025 stond er op de ontwerpbegroting 2027 van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat ongeveer één miljoen euro aan uitgaven vanuit het bedrijvenbeleid die aan dit tactische doel zijn te koppelen. Dit is inclusief het budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen in het geval van fiscale instrumenten.

Hoe evalueren wij de effecten?

Wat heeft het tot nu toe opgeleverd?

De Regeldrukmonitor houdt dit bij en geeft informatie over de regeldrukkosten voor bedrijven die door nieuwe wet- en regelgeving worden veroorzaakt. Daarnaast laat de Regeldrukmonitor zien wat de overheid doet om regeldruk voor bedrijven zoveel mogelijk te beperken.

Op 5 september 2025 heeft het kabinet  het nieuwe plan en de eerste voortgang op het actieprogramma gepubliceerd (klik hier). 

Daarnaast zijn de nieuwste rapporten van het Mkb-indicatorbedrijvenonderzoek op 24 maart 2025 naar de Tweede Kamer gestuurd (klik hier).

In juni 2026 zijn de eerste resultaten van de aanpak om 500 regels af te schaffen of te versimpelen gedeeld met de Tweede Kamer. Er waren ruim 400 regels geïnventariseerd. Bij een kwart heeft de aanpak al tot vermindering van de regeldruk geleid (klik hier).

Gerelateerde beleidsinstrumenten

Om dit doel te bereiken, zetten we op verschillende beleidsinstrumenten in. De belangrijkste zijn:

• Adviescollege Toetsing Regeldruk