Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR)

In het kort

• Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft als kerntaak het toetsen van voorgenomen wet- en regelgeving op de gevolgen voor regeldruk.
• Naast haar kerntaak kan ATR op verzoek van een of beide Kamers adviseren over regeldruk, decentrale overheden adviseren en adviseren over bestaande regelgeving.
• Op 1 januari 2026 trad de Instellingswet ATR in werking. Het ATR kreeg toen een permanente status en een breder mandaat. Sindsdien is het bijvoorbeeld mogelijk dat ATR adviseert over beleidsregels van uitvoeringsorganisaties en toezichthouders, naar aanleiding van bijvoorbeeld signalen die via het Meldpunt regeldruksignalen van ATR worden ingediend. Het is daarnaast ook belangrijk dat departementen gebruikmaken van de adviserende rol die ATR kan innemen bij de totstandkoming van beleidsvisies.
• Uit het Jaarverslag 2025 blijkt het percentage negatieve dicta (3 en 4) te zijn toegenomen naar 51 procent van de formele adviezen die ATR jaarlijks uitbrengt. Het percentage positieve dicta (1 en 2) zijn in 2025 lager ten opzichte van 2024.

Hoe werkt het?

Een uitgangspunt bij het maken van beleid is dat dit nuttig en zo werkbaar mogelijk moet zijn voor burgers, bedrijven en professionals. Onderdeel hiervan is regeldruk. Nederland kent al geruime tijd het Adviescollege toetsing regeldruk dat beoordeelt of wetgeving het aangewezen instrument is en of de voorgenomen wetgeving niet onnodig belastend is. ATR heeft twee rollen met betrekking tot voorgenomen wetgeving:

• Ministeries in een zeer vroege fase van het beleidsproces helpen bij het vormgeven van beleid dat zo ‘lastenluw’ mogelijk is.
• Toetsen of de onderbouwing van de ontwerpregelgeving adequaat is en voldoende inzicht geeft in de mogelijke effecten voor de beoogde doelgroepen.

Na akkoord door het college verstuurt ATR het advies aan de bewindspersoon, aan het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK, als coördinerend ministerie voor de aanpak van regeldruk) en aan de Staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid. Indien van toepassing dient ATR het advies ook in via de internetconsultatie. Als het voorstel openbaar is/wordt, publiceert ATR het advies op de eigen website. Het advies bevat tevens een dictum 1, 2, 3 of 4.

Dictum-1 en -2 zijn positieve dicta. Dictum-3 en -4 zijn negatieve dicta. Dictum-1 betreft ‘indienen’ (geen aanpassingen nodig). Dictum-2 betreft ‘indienen nadat’ en vraagt om een nadere onderbouwing van het wetsvoorstel. Dictum-3 betreft ‘niet indienen, tenzij’ en er wordt gevraagd om een aanzienlijke verbetering ten aanzien van de onderbouwing. Een dictum- 4 betreft ‘niet indienen’ en is daarmee het zwaarst. Het wetsvoorstel bevat dan fundamentele bezwaren en de onderbouwing moet op onderdelen aanzienlijk worden verbeterd.

Klik hier voor meer informatie over het ATR.

Wie profiteren ervan?

Omdat het ATR adviseert over regeldrukeffecten van voorgenomen wet- en regelgeving draagt het ATR bij aan het verbeteren van de kwaliteit van wet- en regelgeving van Nederland. Dit is specifieke gericht op regeldrukeffecten voor ondernemers, burgers en professionals.

Om welke bedragen gaat het?

Voor verslagjaar 2025 stond er op de ontwerpbegroting 2027 van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat 962 duizend euro aan uitgaven voor dit instrument. De grote stijging in de uitgaven komt door de uitbreiding van de taken van ATR. Het ATR gaat het kabinet ook adviseren over Europese wetsvoorstellen.

Wat heeft het opgeleverd?

• Uit het ATR-jaarverslag is gebleken dat Rijksbreed de scores op formele adviezen van ATR zijn verslechterd. Vooral door een sterke vermindering van dicta-2 en een groei van dicta-4.
• De onderbouwing van de regelgeving waarover een formeel advies is uitgebracht, was volgens ATR in bijna 51 procent van de gevallen onvoldoende voor de wetgever om tot goed afgewogen besluitvorming te komen.