Om innovatief te kunnen zijn, is fundamentele en toegepaste kennis nodig. Die wordt ontwikkeld en benut door onderzoek uit te voeren, kennis te delen en te verspreiden. Bedrijven die nauw samenwerken met publieke onderzoeksinstellingen realiseren vaker innovaties die vernieuwend en anders zijn dan bestaande producten.
Hoe staat Nederland ervoor?
Nederland scoort ver boven het EU-gemiddelde op wetenschappelijke publicaties, in het bijzonder op het gebied van publiek-private co-publicaties. Dit duidt op een relatief sterke verbinding tussen wetenschappelijk onderzoek bij kennisinstellingen en bedrijven. Ook in samenwerkingen tussen bedrijven en universiteiten en researchinstellingen scoort Nederland bovengemiddeld.
Wetenschappelijke publicaties
Nederland scoort 92 procent boven het EU-gemiddelde bij het aantal wetenschappelijke co-publicaties per hoofd van de bevolking en 56 procent boven het EU-gemiddelde bij het aandeel van wetenschappelijke publicaties die tot de 10 procent meest geciteerde wereldwijd behoren. Dit wijst op een relatief hoge mate van excellentie in het wetenschappelijk onderzoek bij onze kennisinstellingen. Nederland scoort zelfs 217 procent boven het EU-gemiddelde bij het aantal publiek-private co-publicaties per hoofd van de bevolking.
Meer over de European Innovation Scoreboard ranglijst
Innovatieve samenwerking tussen bedrijfsleven en wetenschap
Het aandeel innovatieve bedrijven in Nederland dat heeft samengewerkt met een universiteit, is in 2024 licht gedaald (ten opzichte van 2022), van veertien naar dertien procent. Het aandeel innovatieve bedrijven dat heeft samengewerkt met een researchinstelling, is in 2024 gestegen, van zeven naar negen procent. Bij beide indicatoren geldt dat Nederland ruim boven het EU-gemiddelde in 2022 scoort. Voor 2024 zijn de EU-gemiddelden nog niet beschikbaar.
Uit klanttevredenheidsmetingen blijkt dat bedrijven tevreden zijn over de Toegepast Onderzoek Organisaties (TO2). Ook blijken ze projectresultaten van de TO2-instellingen over het algemeen als nuttig te beoordelen.
Meer over samenwerking tussen innovatieve bedrijven en kennisinstellingen
Meer over klanttevredenheid en kennisbenutting bij de TO2-instellingen
Welke knelpunten zien we?
De kloof tussen goede wetenschappelijke prestaties en de achterblijvende commerciële resultaten van innovaties is een indicatie van te weinig benutting van wetenschappelijke kennis voor innovaties in het bedrijfsleven.
Wat is onze ambitie?
Het realiseren van een excellent toepassingsgericht kennisstelsel dat nieuwe toepassingen stimuleert en valorisatie ondersteunt. Publiek-private samenwerking speelt een belangrijke rol voor de benutting van fundamentele en toepassingsgerichte kennis ten behoeve van innovaties in het bedrijfsleven. Door deze samenwerking te richten op het realiseren van missies worden maatschappelijke doelen vertaalt naar technologische uitdagingen en worden deze gekoppeld aan verdienvermogen. Hierdoor prikkelen we zowel maatschappelijk betrokken onderzoeksinstellingen als bedrijven die kansen zien om zowel maatschappelijk bij te dragen als er ook aan te verdienen.
Ook overdracht van publiek ontwikkelde kennis naar nieuwe bedrijven (startups) en vervolgens doorgroei van die bedrijven (tot scale-ups) is een belangrijk mechanisme om tot innovatieve bedrijvigheid te komen op basis van onderzoek uitgevoerd door kennisinstellingen. De overheid zet daar gericht op in met valorisatiebeleid.
Hoe gaan we dat realiseren?
Om deze ambities te realiseren worden verschillende activiteiten ondernomen. De ministeries van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) zorgen in belangrijke mate voor financiering van onderzoek bij publieke kennisinstellingen en bevorderen dat bedrijven en kennisinstellingen samenwerken en tevens dat kennisinstellingen zich richten op overdracht van kennis naar nieuwe bedrijven, onder andere via academische spin-offs.
Binnen het missiegedreven innovatiebeleid worden de krachten van bedrijven en kennisinstellingen gebundeld. Dit om bij te dragen aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen en aan het versterken van het verdienvermogen van bedrijven. Vanuit het beleidsbudget van EZK wordt dit met name gerealiseerd via de inzet van de rijksbijdragen aan TO2-instellingen in het missiegedreven innovatiebeleid en door het bevorderen van bevorderen van publiek-private samenwerking met het instrument PPS Innovatie.
Daarmee hangt dit tactisch doel sterk samen met andere tactische doelen gericht op het bevorderen van innovatie en economische vernieuwing. Een apart aandachtsgebied is de financiering van strategische onderzoeksfaciliteiten. Het fonds Faciliteiten Toegepast Onderzoek voorziet hierin voor onderzoekfaciliteiten bij TO2-instellingen en Rijkskennisinstellingen.
Om welke bedragen gaat het?
Voor verslagjaar 2025 stond er op de ontwerpbegroting 2027 van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat ongeveer 456 miljoen euro aan uitgaven vanuit het bedrijvenbeleid die aan dit tactische doel zijn te koppelen.
Hoe evalueren wij de effecten?
De inzet van Rijksmiddelen in het stimuleren van de TO2-instellingen is doeltreffend en doelmatig. Zij spelen op hun beurt weer een belangrijke rol in het Nederlandse kennisecosysteem. Betrekken van het bedrijfsleven bij kennisinstellingen zorgt voor méér vraaggestuurd onderzoek, hoewel de betrokkenheid van het mkb hierin verbeterd kan worden.
Zie ook:
Wat heeft het tot nu toe opgeleverd?
TNO is één van de vijf TO2-instellingen en heeft als ambitie om impactvolle innovaties te creëren voor duurzaam welzijn en welvaart van de samenleving. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden kunnen daarvoor van hun diensten TNO gebruikmaken via betaald contractonderzoek of door samen te werken in publiek-private samenwerkingen (PPS). In een gezamenlijk onderzoek door het ministerie van EZK en onder andere het CBS is inzichtelijk gemaakt wat voor bedrijven gebruik maken van de diensten van TNO. Het onderzoek is hier beschikbaar.