In het European Innovation Scoreboard (EIS), met de prestaties van EU-landen op het gebied van onderzoek en innovatie, staat Nederland in 2026 op de derde plaats binnen de EU en op de vierde plaats binnen Europa. Nederland behoort daarmee tot de kopgroep van innovatieleiders in Europa.
Nederland heeft status van innovatieleider
Nederland bevindt zich in de kopgroep van innovatieleiders in de EU, samen met Zweden en Denemarken. Nederland heeft de derde positie binnen de EU. Wordt breder gekeken, naar Europa in totaliteit, dan heeft Nederland een vierde positie, aangezien Zwitserland het hoogst scorende land is in Europa. Een land wordt tot de innovatieleiders gerekend bij een score van meer dan 25 procent boven het EU-gemiddelde. Met 27,6 procent voldoet Nederland hier aan. Zweden scoort als nummer 1 in de EU 39,1 procent boven het EU-gemiddelde. De score van Zwitserland als nummer 1 in Europa ligt 41,3 procent boven het EU-gemiddelde. De score van Nederland is 1,1 procent gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. In de EU was er sprake van een stijging met 1,5 procent. In 2025 scoorde Nederland nog 31 procent boven het EU-gemiddelde. Ook over een periode van zeven jaar is de voorsprong ten opzichte van het EU-gemiddelde gedaald. In 2019 scoorde Nederland namelijk 35,1 procent boven het EU-gemiddelde.
Ontwikkeling Summary Innovation Index: top 4 in de EU en gemiddelde EU, 2019-2026
EU Zweden Denemarken Nederland Finland 2019 0,48 0,72 0,7 0,65 0,63 2020 0,49 0,71 0,7 0,66 0,63 2021 0,49 0,72 0,72 0,67 0,65 2022 0,52 0,74 0,74 0,69 0,68 2023 0,52 0,74 0,74 0,69 0,68 2024 0,53 0,74 0,74 0,7 0,68 2025 0,53 0,74 0,73 0,7 0,69 2026 0,54 0,75 0,73 0,69 0,67
Herziening van indicatoren in de 2025-editie het scoreboard
In de 2025-editie van het European Innovation Scoreboard heeft een herziening van indicatoren plaatsgevonden, waarbij onder andere aangesloten wordt bij nieuwe beleidsprioriteiten. De meest opvallende nieuwe indicator meet bijvoorbeeld de afhankelijkheid van high-tech import van partners buiten de EU. De indicator sluit aan bij het toegenomen belang van weerbaarheid in geopolitiek opzicht.
De herziening van indicatoren heeft ertoe geleid dat Nederland niet langer een vierde positie heeft op de ranglijst van EU-landen in het scoreboard, maar een derde positie. Dit komt met name door het vervallen van de indicator ‘Ontwikkeling van milieugerelateerde technologieën’ (waarop Nederland relatief laag scoorde) en het toevoegen van de indicator ‘Arbeidsproductiviteit’ (waarop Nederland relatief hoog scoort).
Sterke en zwakke punten Nederland
Het EIS meet de innovatiescore op basis van 32 indicatoren in twaalf categorieën. Nederland scoort relatief goed (meer dan 50 procent hoger dan het EU-gemiddelde) in de categorieën:
- Onderzoeksystemen;
- Verbindingen.
Binnen de categorie Onderzoeksystemen scoort Nederland relatief hoog bij onder andere het aantal wetenschappelijke co-publicaties per hoofd van de bevolking (92 procent boven het EU-gemiddelde) en het aandeel van wetenschappelijke publicaties die tot de 10 procent meest geciteerde wereldwijd behoren (56 procent boven het EU-gemiddelde). Binnen de categorie Verbindingen heeft Nederland een relatief zeer hoge score bij het aantal publiek-private co-publicaties per hoofd van de bevolking (217 procent boven het EU-gemiddelde).
Nederland scoort lager dan het EU-gemiddelde in de categorieën Verkoop- en werkgelegenheidsimpact en Handelsimpact. Binnen deze categorieën behaalt Nederland ook de laagste scores bij indicatoren ten opzichte van het EU-gemiddelde. Dat zijn indicatoren die betrekking hebben op de verkoop van innovatieve producten en export van medium- en hightechproducten.
De relatief lage scores bij deze twee indicatoren duiden erop dat Nederland minder goed is in het commercialiseren van kennisintensieve en innovatieve producten. Nederland is goed in het ontwikkelen van kennis, maar minder goed in het benutten van kennis: de kennisparadox.
Score op deelonderwerpen EIS: Nederland, Zweden en EU, 2026
Nederland Zweden EU Human resources 0,72 0,83 0,52 Atttractive research systems 0,79 0,75 0,43 Digitalisation 0,99 0,79 0,68 Finance and support 0,6 0,7 0,5 Firm investments 0,6 0,83 0,55 Investments in information technologies 0,92 0,98 0,64 Innovators 0,55 0,8 0,53 Linkages 0,63 0,67 0,35 Intellectual assets 0,6 0,65 0,5 Sales and employment impacts 0,52 0,62 0,55 Trade impacts 0,66 0,8 0,78 Resource and labour productivity 0,74 0,67 0,53
Gerelateerde grafiek ‘Deelindicatoren EIS, scores Nederland, 2018-2025'
Uit deze gerelateerde grafiek blijkt dat Nederland het op diverse indicatoren beter is gaan doen in de periode 2019-2026. Dat is het sterkst (meer dan 40 procent) bij de indicator over:
- productiegebonden CO₂-productiviteit;
- afhankelijkeid van high-tech import van buiten de EU;
- gebruik van cloud computing in bedrijven.
Dalingen zijn er ook. De daling is het sterkst (meer dan 15 procent) bij:
- verkoop van innovatieve producten.
Deelindicatoren EIS, scores Nederland, 2019-2026
2019 2026 New doctorate graduates 0,47 0,47 Population with tertiary education 0,8 0,81 Lifelong learning 0,91 0,89 International scientific co-publications 0,56 0,68 Most cited publications 1 0,89 Foreign doctorate students 0,73 0,82 High speed internet access 0,86 0,98 People with above basic overall digital skills 1 1 R&D expenditure in the public sector 0,58 0,57 Venture capital expenditures 0,45 0,54 Government support for business RD 0,64 0,67 R&D expenditure in the business sector 0,61 0,66 Non-R&D innovation expenditures Innovation expenditures per person employed 0,54 0,54 Cloud Computing 0,64 0,91 Employed ICT specialists 0,85 0,92 Product innovators (SMEs) 0,48 0,51 Business process innovators (SMEs) 0,54 0,6 Innovative SMEs collaborating with others 0,39 0,53 Public-private co-publications 0,6 0,65 Job-to-job mobility of HRST 0,81 0,7 PCT patent applications 0,91 0,79 Trademark applications 0,52 0,47 Design applications 0,6 0,54 Sales of innovative products 0,42 0,35 Employment in innovative enterprises 0,75 0,69 Medium and high tech goods exports 0,61 0,64 Knowledge-intensive services exports 0,81 0,78 High-tech imports from outside the EU 0,38 0,56 Resource productivity 0,93 1 Production-based CO2 productivity 0,31 0,59 Labour productivity 0,6 0,62