2. Verduurzaming industrie: internationaal

De Nederlandse industrie behoort tot de relatief uitstootintensieve industrieën van Europa. Voor een belangrijk deel wordt dat veroorzaakt doordat Nederland enkele relatief grote uitstootintensieve subsectoren kent. Tussen en binnen bedrijfstakken is sprake van grote verschillen in uitstootintensiteit.

Nederlandse industrie kent relatief hoge uitstoot

De relatie tussen economie en klimaat wordt vaak uitgedrukt als ‘emissie-intensiteit’. Dit is de uitstoot van broeikasgassen van een bedrijfstak gedeeld door de toegevoegde waarde (of de productiewaarde) van die bedrijfstak. Om internationaal te vergelijken hoe de Nederlandse industrie presteert, kijken we hier naar deze emissie-intensiteit: dus de broeikasgasemissies in tonnen CO2 per euro productiewaarde of toegevoegde waarde. 

Broeikasgasuitstoot totaal maakindustrie (excl. afval) per kilo per € bruto toegevoegde waarde - 2015 en 2018

Broeikasgasuitstoot totaal maakindustrie (excl. afval) per kilo per € bruto toegevoegde waarde - 2015 en 2018 Vergelijking Nederland met EU-gemiddelde en tien EU-landen met minste uitstoot
20152018
Nederland0,618260,55089
Frankrijk0,39750,37244
EU-280,405340,37113
Tsjechië0,455090,37072
Finland0,406940,3453
Slovenië0,35720,33125
Italië0,362630,31697
Duitsland0,274620,25876
Zweden0,23710,23357
Denemarken0,165220,14979
Ierland0,074460,06965
Malta0,035990,02857
Bron: Eurostat Brontabel als csv (316 bytes)
CO2-uitstoot maakindustrie in kilo per € productiewaarde, 2016 EU-15 en Noorwegen en Zwitserland
CO2-uitstoot maakindustrie in kilo (per euro productiewaarde, 2016) (EU-15 en NOO, ZWI)
Griekenland0,25211
Portugal0,17406
Spanje0,15963
België0,15341
Oostenrijk0,14789
Nederland0,14731
Noorwegen0,13919
Verenigd Koningkrijk0,12516
Frankrijk0,11814
Luxemburg0,11807
Finland0,11431
Italië0,09248
Duitsland0,09184
Zweden0,07723
Denemarken0,05899
Ierland0,03463
Zwitserland0,0238
Bron: Eurostat Brontabel als csv (414 bytes)

Sectorstructuur bepaalt sterk relatief hogere uitstoot Nederlandse industrie

Uit een analyse van het CBS over 2016 blijkt dat de totale industrie in Nederland per euro toegevoegde waarde 52 procent meer uitstootte dan het EU28-gemiddelde. Dat komt hoofdzakelijk doordat uitstootintensieve bedrijfstakken zoals de basischemie in Nederland naar verhouding een groter deel van de industriële toegevoegde waarde uitmaken. Als Nederland dezelfde sectorstructuur zou hebben als de EU gemiddeld, dan zou de Nederlandse industrie nog 20 procent uitstootintensiever zijn dan gemiddeld in de EU.

Emissie-intensiteit industrie van Nederland t.o.v. het EU-gemiddelde, 2016, in %

Emissie-intensiteit industrie van Nederland t.o.v. het EU-gemiddelde, 2016, in % Broeikasgassen in kilo CO2-equivalent per euro toegevoegde waarde
Emissie-intensiteit industrie van Nederland tov het EU-gemiddelde, 2016 (broeikasgassen in kilo CO2-eq. per euro toegevoegde waarde)
Emissie-intensiteit (ongecorrigeerd voor sectorstructuur)52
Emissie-intensiteit (gecorrigeerd voor sectorstructuur)20
Bron: CBS en Eurostat, milieurekeningen en SEEA. Bewerking CBS. Brontabel als csv (257 bytes)

NEA-benchmark Nederlandse industrie-installaties

De Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) onderzocht in 2020 van Nederlandse industrie-installaties die onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS) vallen hoe uitstootintensief zij zijn ten opzichte van hun concurrenten elders in Europa. Hiervoor gebruikte de NEa de huidige benchmarks van het ETS (de beste 10% in termen van uitstootintensiteit anno 2008). Van de 282 Nederlandse bedrijven die zijn meegenomen in het onderzoek, presteert 44% boven benchmarkniveau en 56% onder benchmarkniveau. In 2018 presteerde de Nederlandse industrie daarmee gemiddeld op het niveau van de beste 10% van Europa tien jaar eerder in 2008. Hoe de Nederlandse industrie zich op dit moment verhoudt tot de Europese beste 10% van 2018 kan nog niet onderzocht worden omdat de nieuwe benchmarks nog niet bekend zijn. (Zie www.emissieautoriteit.nl/onderwerpen/co2-efficiency)

Zoals de onderstaande grafiek laat zien zijn er drie sectoren die anno 2018 fors beter presteren dan de beste 10% van Europese bedrijven tien jaar eerder in 2008. De overige zes sectoren presteren precies op of net onder benchmarkniveau, waar de sector vervaardiging van niet-metaalhoudende minerale producten, zoals glas, keramiek en asfalt, gemiddeld de minste prestatie kent.

Relatieve prestatie sector ten opzichte van de benchmark 2008 (in %)

Relatieve prestatie sector ten opzichte van de benchmark 2008 (in %) Hoeveel presteert een gehele sector gemiddeld beter of gemiddeld slechter dan benchmarkniveau?
Relatieve performance ten opzichte van benchmark 2008
Papier en papierwaren32%
Teelt van gewassen23%
Voedingsmiddelen en dranken13%
Chemische producten0%
Winning van aardolie en aardgas-1%
Metalen in primaire vorm-2%
Geraffineerde aardolieproducten-2%
Overige sectoren-4%
Niet-metaalhoudende minerale producten-6%
Bron: Nederlandse Emissieautoriteit Brontabel als csv (334 bytes)

Uitstootintensieve subsectoren internationaal vergeleken

Onderstaande figuur vergelijkt de situatie in Nederland voor de meest uitstootintensieve bedrijfstakken met die in omringende landen. Daaruit blijkt dat vooral de basismetaal en de basischemie (in 2018) uitstootintensiever waren dan in de omringende landen (België, VK, Duitsland) en ten opzichte van de groep EU15 plus Noorwegen en Zwitserland. Ook de afvalverwerkende bedrijven (voor het Nederlandse klimaatbeleid behorend tot de industrie) waren in Nederland veel uitstootintensiever per euro toegevoegde waarde dan in de landen om ons heen. Dit komt grofweg overeen met de uitkomsten van de NEa-analyse. Daarentegen zijn bouwmaterialenproducenten veel minder uitstootintensief dan elders in Europa. Dit verschilt sterk met de relatief slechte prestatie van bedrijven die niet-metaalhoudende minerale producten (zoals glas, keramiek, asfalt) maken volgens het NEa onderzoek. Mogelijk komt dit door een verschillende afbakening van deze bedrijfstakken of door de beperking van onderstaande figuur tot de EU-15, Noorwegen en Zwitserland.

CO2-uitstootintensieve subsectoren industrie en afval, 2016

CO2-uitstootintensieve subsectoren industrie en afval, 2016 CO2-uitstoot in kilo per € productiewaarde
NederlandBelgiëVerenigd KoninkrijkDuitslandEU 15- + NOO, Zwitserland
Aardolie-industrie0,511860,26490,610660,460790,473116154
Basischemie0,450490,310260,279140,209930,23589
Bouwmaterialenindustrie0,324971,065350,704940,799810,963506875
Basismetalenindustrie0,920470,345130,721250,46520,53314
Afvalwaterverzameling - en behandeling, Sanering en overig afvalbeheer0,382150,078790,054150,114630,15142
Bron: Eurostat Brontabel als csv (435 bytes)