Regio

Elke regio in de Nederlandse economie kent z’n eigen sterktes en zwaartepunt in de economische structuur. De onderlinge nabijheid van (kennisintensieve) economische activiteiten in een bepaalde regio is, zeker in grootstedelijke gebieden, gunstig voor de productiviteitsontwikkeling. De nabijheid van kennis en verwante bedrijvigheid, lokalisatievoordelen, lokale arbeidsmarkten en onderwijsaanbod, de fysieke bereikbaarheid en de kwaliteit van woonomgeving en vestigingsklimaat spelen daar een rol bij. Ook een goede verbinding tussen de verschillende economische zwaartepunten van de regio’s is essentieel voor het nationaal verdienvermogen.

Regio: hoe staat Nederland ervoor?

Nederland is sterk in de breedte. De Nederlandse regio’s zijn in doorsnee heel productief en in internationaal perspectief kent Nederland veel innovatieve en competitieve regio’s.

1. Productiviteit per regio

De Nederlandse regio’s zijn in doorsnee heel productief en de verschillen tussen regio’s zijn beperkt. Dit laat zien dat Nederland sterk is in de breedte. Klik hier voor meer informatie over de productiviteit per regio.

2. Regio's in internationaal perspectief

Vier Nederlandse provincies behoren tot de meest innovatieve regio’s in Europa. Ook scoren de Nederlandse regio’s goed tot zeer goed op het aanbieden van een langdurige aantrekkelijke omgeving voor bedrijven en bewoners. Klik hier voor meer informatie over de regio's in internationaal perspectief.

Regio: wat is het beleid?

   

De maatschappelijke opgaven manifesteren zich op mondiaal, nationaal én regionaal niveau. Ze hebben gemeen dat een goed meerjarig samenspel tussen Rijk en regio nodig is voor uitvoering van de programma’s en realisatie van de afspraken zoals bij de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, “startups”, grensoverschrijdende samenwerking, de regionale ontwikkelingsmaatschappijen en bij de MKB-innovatiestimulering. Daarmee wordt nationaal verdienvermogen en regionale verdienkracht in onderlinge samenhang gestimuleerd.

Regioambassadeurs

De vijf regioambassadeurs van EZK en LNV zijn de spil in de regiofunctie van het bedrijvenbeleid. Ze signaleren kansen en knelpunten in de regio en leggen verbindingen tussen Rijk en regio, tussen ondernemers onderling, en tussen ondernemers, bestuur en wetenschap. De regiofunctie werkt van buiten naar binnen én andersom. Van buiten naar binnen door ontwikkelingen, ambities en zorgen van de regio op de juiste plek binnen de twee departementen aan de orde te stellen. En van binnen naar buiten door het bedrijvenbeleid in hun regio uit te dragen.

Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM)

De Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) hebben tot doel de regionale economie te versterken. In Nederland zijn er in totaal acht ROM’s. De ROM’s investeren met name in innovatieve en snelgroeiende, regionale bedrijven en zij herstructureren bedrijventerreinen. Ze verstrekken risicokapitaal aan ondernemers en kunnen zelfs aandeelhouder worden in deze bedrijven. Daarnaast begeleiden ze ondernemers in hun bedrijfsvoering en stimuleren zij ondernemers om zich in de regio te vestigen. Ook organiseren ze de samenwerking tussen innovatieve ondernemers, kennisinstellingen en de overheid. Zo beogen de ROM’s duurzame groei van de regionale economie en werkgelegenheid te stimuleren, of zoals nu bij de gevolgen van de corona-crisis ondernemers te ondersteunen.

Brainport Nationale Actieagenda

Het ministerie van EZK is coördinerend departement voor de uitvoering van de Brainport Nationale Actieagenda. Met deze Actieagenda hebben Rijk en de regio de handen ineen geslagen om de kracht van Brainport Eindhoven te behouden en te versterken. De inzet richt zich zowel op het aanpakken van knelpunten als op de kansen die er liggen om de innovatiekracht van de Brainportregio verder te versterken en beter te benutten. De nadruk ligt daarbij op de onderwerpen talent, kennis, innovatie en ondernemerschap, vestigingsklimaat, digitalisering en maatschappelijke uitdagingen. In de zomer van 2020 is hierover een nieuwe voortgangsrapportage naar de Tweede Kamer gestuurd. Voorbeelden van deze Actieagenda zijn investeringen in fotonica, de realisatie van een 5G Hub op de Hightech Campus en de ontwikkeling van de slimme en sociale wijk die tegelijkertijd een proeftuin is: Brainport Smart District. Klik hier voor de tweede voortgangsrapportage van de Brainport Nationale Actieagenda.

Thematische samenwerking Rijk en regio

Op het economische domein zijn in de afgelopen jaren diverse samenwerkingen tussen EZK en regionale overheden in gang gezet. Deze samenwerkingen hebben op verschillende manieren vorm gekregen, zoals in gezamenlijke agenda’s of programma’s, of door middel van convenanten of een set afspraken. Voorbeelden zijn het Techniekpact, de Retailagenda, het MKB-Actieplan, het Kennis- en Innovatieconvenant, Startup Delta en de MKB-Samenwerkingsagenda.

Sinds begin 2020 is een Economisch Samenwerkingsplatform tussen EZK en provincies ingericht. Dit platform faciliteert de dialoog tussen EZK en regionale partners op de genoemde samenwerkingen. Onder meer door economische kansen voor maatschappelijke uitdagingen meer centraal te stellen. En door op die maatschappelijke thema’s ook te werken aan gezamenlijke beleidsanalyse en beleidsvorming. In de voortgangsrapportage MKB Actieplan 2020 is de voortgang van deze samenwerking geschetst.

Ook in het kader van het interbestuurlijk programma (IPB) wordt er samengewerkt onder het thema regionale economie als versneller. Sinds 2019 wordt in vier regionale proeftuinen (Venlo, Goeree-Overflakkee, Zuid-Limburg en Scholingsalliantie Noord-Nederland) op basis van de specifieke regionale opgaven in die regio’s geëxperimenteerd met interbestuurlijk samenwerken binnen en tussen de verschillende overheidslagen. Daarnaast levert het Rijk in overleg met de regio’s maatwerk bij de inzet van beleidsinstrumenten als Interreg en EFRO.

Tot slot is EZK actief betrokken bij de Regio Deals, onder regie van LNV. Met de Regio Deals worden ecologische, sociale en ook economische opgaven opgepakt die in de regio spelen. Het kabinet stelde hiervoor een budget ter beschikking van € 950 miljoen voor de jaren 2018 tot en met 2022: de Regio Envelop. Inmiddels zijn met deze middelen ongeveer 30 verschillende Deals gesloten met regionale partijen. Een aanzienlijk deel van deze Deals richt zich op thema’s zoals de samenwerking tussen MKB en het onderwijs, toerisme en recreatie en nieuwe ontwikkelingen rond digitalisering en big data.

Meer weten?

Meer cijfers over de regio zijn te vinden op het CBS-dashboard Regionale economische kengetallen. Dit dashboard bevat een set aan regionaal economische indicatoren zoals omzet, R&D-uitgaven en werkgelegenheidsgegevens. Ook biedt het dashboard zicht op het regionale gebruik van instrumenten zoals de WBSO of de MIT-regeling. Een groot deel van de cijfers is beschikbaar op het niveau van de regionale indeling COROP-gebieden. Daarnaast biedt het CBS op CBS Statline cijfers over de ondersteuning van de regionale economie door de provincies (klik hier) en de inzet op economisch beleid en ondersteuning door gemeentes (klik hier).