1. Productiviteit Nederlandse mkb

Het Nederlandse mkb is internationaal gezien zeer productief. Maar binnen het mkb zijn er wel koplopers, volgers en achterblijvers. De productiviteit van zzp’ers en het microbedrijf (twee tot tien werkzame personen) blijft internationaal gezien. Dat lijkt vooral te komen door de productiviteitsontwikkeling bij zzp’ers.

Het Nederlandse mkb is bovengemiddeld productief

Onderstaande (gerelateerde) grafieken tonen een internationale vergelijking van productiviteitscijfers van verschillende mkb-onderdelen. Waardoor blijven zzp’ers en het microbedrijf internationaal gezien achter in productiviteit? Dat lijkt vooral te komen door de zzp’ers (zie onder). Over het algemeen is de productiviteit van zzp’ers lager dan van ondernemingen met twee of meer werkzame personen. Het klein- en middenbedrijf (tien tot 250 werkzame personen) heeft internationaal gezien een zeer hoge productiviteit.

Toegevoegde waarde per werkzame persoon in de business economy, 2018 (in duizenden dollars)

Toegevoegde waarde per werkzame persoon in de business economy, 2018 (in duizenden dollars)
Micro (1-9 werknemers)Klein (10-49 werknemers)Middel (50-249 werknemers)Groot (250 of meer werknemers)
Denemarken120595,375556,8597714,89110816,9
Verenigd Koninkrijk80920,8561755,9681315,8987870,49
Nederland63918,5578700,97106118,686037,02
Frankrijk63197,773532,483939,1599143,95
Duitsland58353,6261413,1877240,57102921,8
Bron: OECD Brontabel als csv (355 bytes)

Productiviteitsdaling zzp’ers

De verschillen in arbeidsproductiviteitsontwikkeling zijn groot binnen het bedrijfsleven. Zie onderstaande grafiek. In de periode 2010-2019 groeide de productiviteit van microbedrijf en die van het grootbedrijf het sterkst; gevolgd door het middenbedrijf (50 tot 250 werkzame personen). Daaruit blijkt ook dat de productiviteit van zzp’ers in 2019 lager is dan in 2010.

Arbeidsproductiviteitsontwikkeling (2010=100) naar grootteklasse, 2010-2019

Arbeidsproductiviteitsontwikkeling (2010=100) naar grootteklasse, 2010-2019
ZzpMicrobedrijfKleinbedrijfMiddenbedrijfGrootbedrijf
2010100100100100100
20119810395108102
20129810096110104
2013869996111107
201487102100112107
20158910999115113
201692110102117114
201791114105116115
201898118106116119
201997122109114121
CBS, bewerkt door EZK Brontabel als csv (308 bytes)

Grote productiviteitsverschillen binnen mkb

Mkb-bedrijven zijn zeer divers. Ze verschillen bijvoorbeeld in hoe productief ze zijn. Zie onderstaande grafiek. Er zijn koplopers met een hoge arbeidsproductiviteit. En er zijn volgers en achterblijvers waarbij de productiviteit van de laatste sterk achterblijft.

Spreiding arbeidsproductiviteit per bedrijf, 2010-2017

Spreiding arbeidsproductiviteit per bedrijf, 2010-2017 Bedrijven 2-249 werkzame personen
Gemiddelde arbeidsproductiviteit per bedrijf
1-110
2-6
3-2
4-1
50
61
72
83
94
105
116
127
138
149
1510
1611
1712
1812
1913
2014
2114
2215
2316
2416
2517
2618
2718
2819
2920
3020
3121
3222
3322
3423
3524
3624
3725
3826
3927
4027
4128
4229
4330
4430
4531
4632
4733
4834
4934
5035
5136
5237
5338
5439
5540
5641
5741
5842
5943
6044
6145
6246
6347
6448
6549
6650
6751
6852
6953
7055
7156
7257
7358
7460
7561
7662
7764
7865
7967
8069
8170
8272
8374
8477
8579
8682
8784
8888
8991
9095
91100
92105
93112
94120
95130
96144
97163
98194
99257
1001.283
CBS, bewerkt door EZK Brontabel als csv (746 bytes)

Waarom verschillen in productiviteit?

Die verschillen in productiviteit komen voor een belangrijk deel door verschillen in:

•    Bedrijfstak. De ene bedrijfstak heeft een hogere productiviteit dan de andere, veroorzaakt door het type productieproces.
•    Bedrijfsomvang. Normaal gesproken geldt: hoe groter een bedrijf, hoe productiever het is. Dit komt door schaalvoordelen. 
•    Leeftijd. Normaal gesproken geldt: hoe volwassener een bedrijf, hoe productiever het is. Dit heeft te maken met leer– en aanpassingsprocessen in bedrijven.

Wat ook uitmaakt is of een bedrijf wel of niet onderdeel is van een groter en/of internationaal concern. Zo zijn mkb-dochterbedrijven, gemiddeld genomen, aanzienlijk productiever dan zelfstandige mkb-bedrijven. En zelfs, gemiddeld genomen, ook nog productiever dan het grootbedrijf. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn dat kennisoverdracht van moeder naar dochter plaatsvindt, dat de dochter de schaalvoordelen van de moeder beter benut en dat grotere bedrijven juist productieve mkb-bedrijven opkopen. Meer weten over de verschillen tussen de verschillende typen ondernemingen in het mkb met betrekking tot werkgelegenheid en productiviteit? Bekijk het rapport 'Hét mkb bestaat niet'.

Arbeidsproductiviteit mkb en grootbedrijf, 2015 (in € 1000)

Arbeidsproductiviteit mkb en grootbedrijf, 2015 (in € 1000)
Arbeidsproductiviteit, 2015 (in dzd. euro's)
zelfstandig MKB56,8
dochter MKB114,6
grootbedrijf98,8
Bron: Hét MKB bestaat niet Brontabel als csv (107 bytes)