1. Het Nederlandse mkb: bovengemiddeld productief, maar heel heterogeen

Het Nederlandse mkb is internationaal vergeleken hoogproductief. Binnen het mkb blijven de zzp-ers en het microbedrijf (2 tot 10 werkzame personen) enigszins achter. Dat lijkt met name te komen door het grote aandeel zzp-ers. Mkb-bedrijven zijn zeer heterogeen. Zo zijn er sterke verschillen in productiviteit tussen koplopers en volgers.

Het Nederlandse mkb is bovengemiddeld productief

Het Nederlands mkb is internationaal vergeleken hoogproductief. Binnen het mkb blijven de zzp’ers en het microbedrijf (2 tot 10 werkzame personen) enigszins achter. Dat lijkt met name te komen door de grote aantallen zzp’ers die, over het algemeen, een minder hoge productiviteit kennen dan ondernemingen met 2 of meer werkzame personen. Uit onderzoek blijkt dat de gemiddelde productiviteit van een zzp’er zo een derde lager is dan die van een mkb-er met personeel. Waar de groep ondernemingen met 1 tot 10 werkzame personen internationaal achterblijft in productiviteitsgroei, kent het klein en middenbedrijf daarentegen internationaal vergeleken een zeer hoge productiviteit.

Productiviteit middenbedrijf

Productiviteit middenbedrijf Toegevoegde waarde per gewerkt uur naar grootteklasse en referentielanden
Verenigd KoninkrijkNederlandDuitslandDenemarkenFrankrijk
201031,8938948,094336,6539449,9409937,32557
201130,3074950,068637,8236845,7194338,68677
201229,5018550,63637,3859347,6136938,99385
201332,4884453,3771339,0402148,5922240,77015
201434,8338454,4621338,8459949,1227941,08705
201535,862456,0890639,7460849,6580641,37796
201656,8637640,8250850,8383842,39431
Bron: Europese Commissie - SME Performance Review (2016) Brontabel als csv (407 bytes)
Productiviteit kleinbedrijf Toegevoegde waarde per gewerkt uur naar grootteklasse en referentielanden
Verenigd KoninkrijkNederlandDuitslandDenemarkenFrankrijk
201028,2350637,4288229,2785547,9196534,09552
201127,4897938,9171630,1438447,7045534,56764
201226,8947139,7686929,7894149,8655734,26146
201327,2683139,8822430,8745849,614535,72465
201428,3196440,7438630,9015249,8663235,3096
201530,033942,6961831,8420249,7133135,84508
201644,327332,7861651,0966136,72411
Bron: Europese Commissie - SME Performance Review (2016) Brontabel als csv (408 bytes)
Productiviteit zzp en microbedrijf Toegevoegde waarde per gewerkt uur naar grootteklasse en referentielanden
Verenigd KoninkrijkNederlandDuitslandDenemarkenFrankrijk
201027,8208629,4056228,7395653,5683134,84575
201126,5276429,9814929,9427958,7009235,66826
201227,3063729,434729,9195954,2720833,96862
201328,4359728,4712131,6362355,3532334,72438
201429,2110528,6642532,1514256,1471734,94516
201530,9253229,1998233,6036456,5083835,91051
201629,5325934,5438358,1488836,81787
Bron: Europese Commissie - SME Performance Review (2016) Brontabel als csv (411 bytes)

Negatieve productiviteitsgroei zzp-ers

In de periode 2010-2018 nam de productiviteit van het mkb even snel toe als die van het grootbedrijf. De productiviteitsgroei van het mkb verloopt in de periode 2010-2018 wel gelijkmatiger dan die van het grootbedrijf. Uit onderzoek blijkt dat de gemiddelde productiviteit van een zzp’er zo een derde lager is dan die van een mkb-er met personeel. Maar niet alleen het niveau is lager, de productiviteitsgroei is zelfs negatief in dit decennium.

Index productiviteit (2010 = 100)

Index productiviteit (2010 = 100)
ZzpMkbGrootbedrijf
2010100100100
201198104102
201295102104
201386103107
201487106107
201589108113
201692111114
201791113115
201893116116
CBS, bewerkt door EZK Brontabel als csv (180 bytes)

Grote productiviteitsverschillen binnen mkb

Mkb-bedrijven zijn zeer heterogeen. Zo zijn er sterke verschillen in productiviteit tussen mkb-bedrijven. Er zijn koplopers en volgers, ook wel peloton genoemd.

Een belangrijk deel van deze spreiding in productiviteit hangt overigens samen met de bedrijfstak waarbinnen het bedrijf actief is, de bedrijfsomvang en de leeftijd van het bedrijf. De ene bedrijfstak heeft door het type productieproces een hogere productiviteit dan de andere. Daarnaast geldt in doorsnee dat hoe groter een bedrijf, hoe productiever een bedrijf is. Dit is in onderstaande figuur ook zichtbaar. Ook leeftijd hangt positief samen met productiviteit. Dit heeft te maken met leer– en aanpassingsprocessen in bedrijven zodra ze actief zijn op de markt.

Uit onderzoek blijkt dat het al dan niet onderdeel zijn van een groter en/of internationaal concern ook uitmaakt. Zo zijn mkb-dochterbedrijven gemiddeld genomen aanzienlijk productiever dan zelfstandige mkb-bedrijven en zelfs nog productiever dan het grootbedrijf gemiddeld genomen. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn dat er kennisdiffusie van moeder naar dochter plaatsvindt, het beter benutten van schaalvoordelen van de moeder en het opkopen van productieve mkb-bedrijven door grotere bedrijven. Het rapport 'Hét mkb bestaat niet' gaat nader in de op de verschillen tussen de verschillende typen ondernemingen in het mkb met betrekking tot werkgelegenheid en productiviteit (klik hier).

Gemiddelde arbeidsproductiviteit per bedrijf, toegevoegde waarde per VTE, in duizenden euro's, bedrijven 2-249 wp, periode 2010-2017

Gemiddelde arbeidsproductiviteit per bedrijf, toegevoegde waarde per VTE, in duizenden euro's, bedrijven 2-249 wp, periode 2010-2017
Gemiddelde arbeidsproductiviteit per bedrijf
1-110
2-6
3-2
4-1
50
61
72
83
94
105
116
127
138
149
1510
1611
1712
1812
1913
2014
2114
2215
2316
2416
2517
2618
2718
2819
2920
3020
3121
3222
3322
3423
3524
3624
3725
3826
3927
4027
4128
4229
4330
4430
4531
4632
4733
4834
4934
5035
5136
5237
5338
5439
5540
5641
5741
5842
5943
6044
6145
6246
6347
6448
6549
6650
6751
6852
6953
7055
7156
7257
7358
7460
7561
7662
7764
7865
7967
8069
8170
8272
8374
8477
8579
8682
8784
8888
8991
9095
91100
92105
93112
94120
95130
96144
97163
98194
99257
1001.283
CBS, bewerkt door EZK Brontabel als csv (746 bytes)

Arbeidsproductiviteit mkb en grootbedrijf, 2015 (in € 1000)

Arbeidsproductiviteit mkb en grootbedrijf, 2015 (in € 1000)
Arbeidsproductiviteit, 2015 (in dzd. euro's)
zelfstandig MKB56,8
dochter MKB114,6
grootbedrijf98,8
Bron: Hét MKB bestaat niet Brontabel als csv (107 bytes)