1. Het Nederlandse mkb: bovengemiddeld productief, maar heel heterogeen

Het Nederlandse mkb is internationaal vergeleken hoogproductief. Binnen het mkb blijven de zzp-ers en het microbedrijf (2 tot 10 werkzame personen) enigszins achter. Dat lijkt met name te komen door het grote aandeel zzp-ers. Mkb-bedrijven zijn zeer heterogeen. Zo zijn er sterke verschillen in productiviteit tussen koplopers en volgers.

Het Nederlandse mkb is bovengemiddeld productief

Het Nederlands mkb is internationaal vergeleken hoogproductief. Binnen het mkb blijven de zzp’ers en het microbedrijf (2 tot 10 werkzame personen) enigszins achter. Dat lijkt met name te komen door de grote aantallen zzp’ers die, over het algemeen, een minder hoge productiviteit kennen dan ondernemingen met 2 of meer werkzame personen. Uit onderzoek blijkt dat de gemiddelde productiviteit van een zzp’er zo een derde lager is dan die van een mkb-er met personeel. Waar de groep ondernemingen met 1 tot 10 werkzame personen internationaal achterblijft in productiviteitsgroei, kent het klein en middenbedrijf daarentegen internationaal vergeleken een zeer hoge productiviteit.

Productiviteit middenbedrijf Toegevoegde waarde per gewerkt uur naar grootteklasse en referentielanden
Verenigd KoninkrijkNederlandDuitslandDenemarkenFrankrijk
201031,8938948,094336,6539449,9409937,32557
201130,3074950,068637,8236845,7194338,68677
201229,5018550,63637,3859347,6136938,99385
201332,4884453,3771339,0402148,5922240,77015
201434,8338454,4621338,8459949,1227941,08705
201535,862456,0890639,7460849,6580641,37796
201656,8637640,8250850,8383842,39431
Bron: Europese Commissie - SME Performance Review (2016) Brontabel als csv (407 bytes)
Productiviteit kleinbedrijf Toegevoegde waarde per gewerkt uur naar grootteklasse en referentielanden
Verenigd KoninkrijkNederlandDuitslandDenemarkenFrankrijk
201028,2350637,4288229,2785547,9196534,09552
201127,4897938,9171630,1438447,7045534,56764
201226,8947139,7686929,7894149,8655734,26146
201327,2683139,8822430,8745849,614535,72465
201428,3196440,7438630,9015249,8663235,3096
201530,033942,6961831,8420249,7133135,84508
201644,327332,7861651,0966136,72411
Bron: Europese Commissie - SME Performance Review (2016) Brontabel als csv (408 bytes)
Productiviteit zzp en microbedrijf Toegevoegde waarde per gewerkt uur naar grootteklasse en referentielanden
Verenigd KoninkrijkNederlandDuitslandDenemarkenFrankrijk
201027,8208629,4056228,7395653,5683134,84575
201126,5276429,9814929,9427958,7009235,66826
201227,3063729,434729,9195954,2720833,96862
201328,4359728,4712131,6362355,3532334,72438
201429,2110528,6642532,1514256,1471734,94516
201530,9253229,1998233,6036456,5083835,91051
201629,5325934,5438358,1488836,81787
Bron: Europese Commissie - SME Performance Review (2016) Brontabel als csv (411 bytes)

Grote productiviteitsverschillen binnen mkb

Mkb-bedrijven zijn zeer heterogeen. Zo zijn er sterke verschillen in productiviteit tussen mkb-bedrijven. Er zijn koplopers en volgers, ook wel peloton genoemd. Een belangrijk deel van deze spreiding in productiviteit hangt overigens samen met de bedrijfstak waarbinnen het bedrijf actief is, de bedrijfsomvang en de leeftijd van het bedrijf. De ene bedrijfstak heeft door het type productieproces een hogere productiviteit dan de andere. Daarnaast geldt in doorsnee dat hoe groter een bedrijf, hoe productiever een bedrijf is. Dit is in bovenstaande figuur ook zichtbaar. Ook leeftijd hangt positief samen met productiviteit. Dit heeft te maken met leer– en aanpassingsprocessen in bedrijven zodra ze actief zijn op de markt.

Uit onderzoek blijkt dat het al dan niet onderdeel zijn van een groter en/of internationaal concern ook uitmaakt. Zo zijn mkb-dochterbedrijven gemiddeld genomen aanzienlijk productiever dan zelfstandige mkb-bedrijven en zelfs nog productiever dan het grootbedrijf gemiddeld genomen. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn dat er kennisdiffusie van moeder naar dochter plaatsvindt, het beter benutten van schaalvoordelen van de moeder en het opkopen van productieve mkb-bedrijven door grotere bedrijven. Het rapport 'Hét mkb bestaat niet' gaat nader in de op de verschillen tussen de verschillende typen ondernemingen in het mkb met betrekking tot werkgelegenheid en productiviteit (klik hier).

Arbeidsproductiviteit mkb en grootbedrijf, 2015 (in € 1000)
Arbeidsproductiviteit, 2015 (in dzd. euro's)
zelfstandig MKB56,8
dochter MKB114,6
grootbedrijf98,8
Bron: Hét MKB bestaat niet Brontabel als csv (107 bytes)