2. Een ondernemende beroepsbevolking

Nederland is het op één na meest ondernemersvriendelijke land en is koploper op het gebied van ondernemerschapscultuur. Het percentage zelfstandigen van de werkzame beroepsbevolking is in vijftien jaar tijd toegenomen van 12,5 procent tot 16 procent. Dat komt vooral door de opkomst van de zzp’er.

Een ondernemersvriendelijk land

De National Entrepreneurship Context Index (NECI) geeft aan hoe ondernemersvriendelijk een land is. Volgens de NECI van de Global Entrepreneurship Monitor 2020/2021 staat Nederland in 2020 op de tweede plek van de 44 deelnemende landen, net als het jaar daarvoor. Nederland scoort vooral goed op het gebied van fysieke, commerciële en juridische infrastructuur en culturele en sociale normen. Daarnaast is er in Nederland een uitstekend ondernemersklimaat op het gebied van financiering, belasting en samenwerking met universiteiten.

Ondernemen vanuit kansen, niet vanuit noodzaak
Nederland scoort volgens het NECI-rapport van de deelnemende landen het hoogst op ondernemersfinanciering, ondernemerschaponderwijs voor scholieren en op het verminderen van belemmeringen voor de interne markt. Ruim 80 procent van de volwassenen vindt het makkelijk om een bedrijf te starten in Nederland. Dat is 25 procent in Griekenland en 54 procent in Duitsland. Ook starten ondernemers in Nederland relatief vaak met een bedrijf als ze kansen zien in plaats vanuit noodzaak. Volgens het NECI-rapport hebben inspanningen van de overheid in de afgelopen decennia ook bijgedragen aan gunstige omstandigheden. Door regelgeving te versoepelen en een gunstiger klimaat voor nieuwe ondernemers te scheppen, is het relatief aantrekkelijk om een bedrijf te starten in Nederland.

Top 10 National Entrepreneurship Context Index (NECI), 2020/2021

Top 10 National Entrepreneurship Context Index (NECI), 2020/2021
NECI-score (1-10)
Indonesië6,4
Nederland6,3
Taiwan6,1
India6
VAE6
Noorwegen5,7
Saoedi-Arabië5,7
Qatar5,7
Zuid-Korea5,5
Zwitserland5,4
Bron: GEM (Global Entrepreneurship Monitor) 2020/2021 Brontabel als csv (158 bytes)

Nederland koploper ondernemerschapscultuur

Het ondernemersklimaat in de lidstaten van de Europese Unie (EU) wordt door de Europese Commissie beoordeeld op negen indicatoren. Zie hiervoor onderstaande grafiek. Nederland is koploper op ondernemerschapscultuur (entrepreneurship), staat op de tweede plaats voor doorstartmogelijkheden (second chance) en is nummer drie met administratieve lastendruk voor startende ondernemers (responsive administration). Waar gaat het in Nederland minder dan in de EU? Nederland doet het volgens de ervaringen van ondernemers internationaal gezien minder goed op beleid voor staatssteun en aanbestedingen voor het mkb (state aid and public procurement): nummer 24.

Ervaringen ondernemers op deelonderwerpen vergeleken met andere Europese landen

Ervaringen ondernemers op deelonderwerpen vergeleken met andere Europese landen
EU-gemiddeldeNederland
Entrepreneurship0,470,75
Second chance0,620,85
Responsive administration0,650,8
State aid and public procurement0,550,42
Access to finance0,550,62
Single market0,480,6
Skills and innovation0,480,6
Environment0,50,62
Internationalisation0,550,7
SBA Factsheet 2019 (Europese Commissie) Brontabel als csv (297 bytes)

Opkomst zzp'ers

Van de werkzame beroepsbevolking voorziet een deel zelfstandig in zijn of haar inkomen. Dit percentage is in Nederland in vijftien jaar tijd toegenomen van 12,5 procent tot 16 procent. Dat komt vooral door de opkomst van de zzp’er. Eind 2020 lag het Nederlandse percentage ruim boven het gemiddelde van de Eurozone, waar juist een tegengestelde ontwikkeling zichtbaar is. Zie onderstaande grafiek.

Aandeel zelfstandigen in de beroepsbevolking: Nederland, VK en Eurozone, 2005-2020

Aandeel zelfstandigen in de beroepsbevolking: Nederland, VK en Eurozone, 2005-2020
NederlandVKEurozone
2005-K411,30%12,30%14,60%
2006-K411,90%12,50%14,50%
2007-K412,00%12,60%14,30%
2008-K412,10%12,60%14,10%
2009-K412,50%12,90%14,20%
2010-K413,60%13,00%14,30%
2011-K414,00%13,30%14,20%
2012-K414,20%13,50%14,20%
2013-K414,90%13,70%14,30%
2014-K415,20%13,70%14,10%
2015-K415,40%13,70%13,90%
2016-K415,70%14,20%13,70%
2017-K415,30%13,90%13,40%
2018-K415,33%13,85%13,27%
2019-K415,68%14,62%13,23%
2020-K415,95%12,99%
Bron: Eurostat Brontabel als csv (498 bytes)

Beleving ondernemerschap

In bijna geen enkel land zijn ondernemers zo positief over hun carrièrekeuze als in Nederland. Verreweg de meeste mensen in Nederland worden ondernemer omdat ze kansen zien en niet vanuit noodzaak. Maar een beperkt deel van de ondernemers wil in de komende vijf jaar het  personeelsbestand uitbreiden.

Global Entrepreneurship Monitor: ondernemen als een goede carrierekeuze (%), 2019

Global Entrepreneurship Monitor: ondernemen als een goede carrierekeuze (%), 2019
Ondernemerschap als een goede carrierekeuze (%), 2019
Nederland86
Polen78
Cyprus73
Portugal73
Rusland71
Canada69
Verenigde Staten68
Noorwegen67
Slovenië63
Zweden63
Kroatië61
Luxemburg59
Spanje57
Letland57
Verenigd Koninkrijk57
Duitsland54
Griekenland50
Slowakije42
Zwitserland40
Ierland40
Italië20
Bron: Global Entrepreneurship Monitor 2019/2020 Brontabel als csv (345 bytes)

Startupklimaat sterk verbeterd

Het klimaat voor startups in Nederland is de afgelopen jaren sterk verbeterd. In de jaarlijkse Genome ranking voor startupecosystemen in de wereld staat het Nederlandse ecosysteem in 2021 op de dertiende plaats, waar het in 2017 nog op plaats negentien stond: het is daarmee het derde Europese ecosysteem. Het gaat in deze ranking om ‘Amsterdam-Delta’. Dat is het gebied binnen een straal van 100 kilometer rond Amsterdam.

Kenmerken Nederlandse startupecosysteem

Volgens Startup Genome komt de hogere waardering voor het Nederlandse ecosysteem vooral door een sterke verbondenheid. Daarnaast scoort Nederland goed op de beschikbarheid van talent en de mate waarin startups internationaal ondernemen (marktbereik). Daarnaast is het aantal startups toegenomen en kent Nederland een aantal succesvolle exits (beursgangen en acquisities). Het Nederlandse ecosysteem scoort minder op het gebied van financiering en kennis.
De lagere score op het gebied van financiering komt vooral doordat de investeringen in de vroege fase zouden zijn afgenomen, ondanks de stijging van de omvang van durfkapitaal. Ook op kennis valt de score laag uit. Volgens StartupGenome is er in Nederlands geen gunstig klimaat voor kennisintensieve startups.

Global Startup Ecosystem: ranking, 2020

Global Startup Ecosystem: ranking, 2020
Ranking
Silicon Valley1
New York City2
Londen2
Peking4
Boston5
Los Angeles6
Tel Aviv-Jeruzalem7
Shanghai8
Tokio9
Seattle10
Washington, D.C.11
Parijs12
Amsterdam-Delta13
Toronto-Waterloo14
Chicago14
Seoel16
Singapore17
Stockholm17
Shenzhen19
Austin20
Bron: Global Startup Ecosystem Ranking (Compass) 2019 Brontabel als csv (292 bytes)