Mkb en ondernemerschap

Ondernemerschap gaat over mensen die actief werk maken van winstkansen die zij zien om klanten en de maatschappij beter te bedienen. Ondernemerschap zorgt voor dynamiek. Nieuwe bedrijven ontstaan, sommige zien kans om door te groeien en andere verdwijnen. Ondernemerschap resulteert zo in een divers(er) aanbod dat concurreert om de gunst van de klant. Deze concurrentie prikkelt bedrijven om productief te blijven en zorgt zo voor duurzame economische groei. Meer dan 99 procent van alle ondernemingen in Nederland behoort tot het mkb. Met ongeveer 1,7 miljoen bedrijven kent het mkb-bedrijfsleven een enorme verscheidenheid. Van kleine ondernemingen gericht op het lokale woonklimaat en leefklimaat, tot grote(re) gespecialiseerde toeleveranciers in internationale waardeketens.

Mkb en ondernemerschap: hoe staat Nederland ervoor?

 

Het Nederlandse mkb is internationaal vergeleken hoog productief. Dit geldt niet voor de zzp’ers. Ondernemerschap zit in Nederland al lange tijd in de lift en staat er in den brede goed voor. Internationaal gezien is die ontwikkeling opvallend: op weinig plekken in de wereld maakt ondernemerschap zo’n groei door als hier, gedreven door de sterke groei in zzp’ers.

1. Het Nederlandse mkb: bovengemiddeld productief, maar heel heterogeen

Het Nederlandse mkb is internationaal vergeleken hoog productief. Binnen het mkb blijven de zzp-ers en het microbedrijf (2 tot 10 werkzame personen) enigszins achter. Dat lijkt met name te komen door het grote aandeel zzp-ers. Mkb-bedrijven zijn zeer heterogeen. Zo zijn er sterke verschillen in productiviteit tussen koplopers en volgers. Klik hier voor meer informatie over de productiviteit van het Nederlandse mkb.

2. Een ondernemende beroepsbevolking

Het Nederlandse mkb zit al heel wat jaren in de lift. Nederland is een van meest ondernemersvriendelijke landen en is koploper op het gebied van ondernemerschapscultuur. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking dat zelfstandig in zijn of haar inkomen voorziet is in 10 jaar tijd toegenomen van 12 procent tot meer dan 15 procent. De groei van het ondernemerschap is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de opkomst van de zzp’er. In vergelijking met andere landen wordt het gemak van zakendoen als gemiddeld beoordeeld. Klik hier voor meer informatie over de ondernemerschapscultuur in Nederland.

Mkb en ondernemerschap: wat is het beleid?

  

Marktdynamiek en concurrentievermogen zijn gebaat bij een grote verscheidenheid aan bedrijvigheid in zowel grootbedrijf als mkb. Het Nederlandse mkb staat er, naar internationale maatstaven gemeten, goed voor, maar er komt veel op deze bedrijven af. De economie is in transitie door de voortgaande digitalisering, internationalisering en verduurzaming van productie en consumptie. Dat stelt nieuwe en extra eisen aan de wendbaarheid en het aanpassingsvermogen van het mkb. Door hun beperkte schaalgrootte worden zij voor extra uitdagingen gesteld, bijvoorbeeld bij het verkrijgen van financiering, of het toepassen van (nieuwe) regelgeving en technologie. Met het MKB-actieplan wil Rutte III het mkb ondersteunen bij die uitdagingen. Verder hebben ondernemers belang bij goede kennis over de mogelijkheden van digitalisering en is voor startups en scaleups een specifiek beleid vanwege hun potentiële impact op het innovatievermogen van de economie. Fiscale prikkels voor ondernemers en financiers spelen daarbij een belangrijke rol.

Ruim € 6 miljard aan fiscale prikkels

Om ondernemerschap te bevorderen kent het bedrijvenbeleid verschillende fiscale maatregelen. De grootste fiscale maatregel is de Zelfstandigenaftrek, waarbij er voor starters nog een extra aftrek is. Voor investeringen is er de Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek en om te voorkomen dat fiscaliteit onnodige belemmeringen opwerpt bij het overdragen van een onderneming, zijn er maatregelen die hierop toezien. Het mkb gebruikt de beschikbare middelen van het bedrijvenbeleid goed. Inclusief de fiscale faciliteiten gaat naar schatting zo’n driekwart van alle beleidsgelden van het bedrijvenbeleid naar het mkb. Van het totale budget voor innovatie-instrumenten kwam in 2018 67 procent terecht bij het mkb.

MKB-actieplan

In het MKB-actieplan heeft het kabinet in 2018 voor het mkb een samenhangende beleidsaanpak gepresenteerd op de terreinen van menselijk kapitaal, financiering, de toepassing van innovatie, internationaal ondernemen, regelgeving, fiscaliteit, economische samenwerking tussen Rijk en regio en digitalisering in het mkb. Het doel van het MKB-actieplan is om de aanpassing van de verschillende soorten mkb-bedrijven aan de nieuwe marktcondities te versnellen en te ondersteunen, onder meer bij de digitale transitie van de economie (klik hier). De thema’s Human Capital, Innovatie, Financiering, Regelgeving, Digitalisering, en Dienstverlening voor ondernemers zijn elders beschreven op deze website.

Op 11 juli 2019 is de eerste voortgangsrapportage van het MKB-actieplan gepresenteerd (klik hier). In deze rapportage is de voortgang weergegeven op alle acties en maatregelen uit het MKB-actieplan, waarbij de conclusie is dat er reeds veel resultaat geboekt is en er ook nog veel op de rol staat voor de komende jaren. In het najaar van 2019 wordt een monitor voor het MKB-actieplan ontwikkeld.

Programma Versnelling digitalisering MKB

In 2018 is het programma ‘Versnelling digitalisering mkb’ gestart dat zich richt op kleine bedrijven (2-50 werknemers). De focus ligt op de toepassing van technologieën die bijdragen aan het concurrentievermogen: big data, online sales & marketing en automatisering. Er is gestart met praktijktesten, waarin met een kleine groep ondernemers getest wordt welke vormen van kennisoverdracht wel en niet werken. In 2018 zijn drie praktijktesten gestart: data (’s-Hertogenbosch), sales & marketing (Groningen) en automatisering (met Nederland ICT, Metaalunie en KVK).

De praktijktesten zijn in de eerste helft van 2019 doorontwikkeld tot een aanpak voor opschaling via MKB Werkplaatsen (klik hier). Een werkplaats is een publiek-private samenwerking waarin onderwijsinstellingen, (regionale) overheden en bedrijfsleven bij elkaar worden gebracht met als doel het kleine mkb te helpen met het benutten van data, met online marketing & sales en met automatisering. In MKB Werkplaatsen helpen studenten en docenten uit mbo, hbo en wo de ondernemer bij het oplossen van digitaliseringsvraagstukken op deze thema’s in hun bedrijf.

TechLeap.NL

Startups en scale-ups zijn jonge innovatieve technologiegedreven bedrijven met groeiambitie. Startups en scale-ups zijn cruciaal voor onze concurrentiekracht. Een goed ondernemersklimaat is belangrijk voor de aanwas en doorgroei van deze technologiebedrijven. Om dit verder te verbeteren is in 2014 het programma Ambitieus Ondernemerschap gelanceerd en is in 2015 StartupDelta opgericht. StartupDelta heeft zich ingezet om de regionale innovatiehubs te verbinden en om de kracht van Nederland als startupland internationaal uit te dragen.

Begin 2019 heeft het kabinet het nieuwe Rijksbrede startup en scale-up beleid gepresenteerd en is aangekondigd dat StartupDelta - onder de nieuwe naam TechLeap.NL - voor vier jaar zal worden voortgezet. Voor uitvoering hiervoor is door het kabinet binnen de EZK-begroting €65 miljoen vrijgemaakt. Het nieuwe beleid zal zich meer dan voorheen richten op het bevorderen van doorgroei van startups en scale-ups. Daarbij zal TechLeap.NL fungeren als expertisecentrum en startups en scale-ups ondersteunen met een nationaal groeiprogramma.