1. Innovatie voor maatschappelijke vraagstukken

De EZK-instrumenten die direct vallen onder het missiegedreven innovatiebeleid zijn de PPS-toeslagregeling, de MIT-regeling en de SBIR. De projecten die voorkomen uit deze regelingen richten zich op de KIA’s. In 2021 is in middelen uitgedrukt het meest op het thema Gezondheid & Zorg ingezet, gevolgd door Landbouw, Water en Voedsel, Sleuteltechnologieën en Energietransitie en Duurzaamheid.

Leeswijzer: De meeste projecten dragen bij aan één thema (of KIA, in het geval van de regeling PPS-toeslag Onderzoek en Innovatie) maar projecten kunnen ook bijdragen aan twee maatschappelijke thema’s of KIA’s en onderliggende missies. Om dubbeltellingen te voorkomen, is onderscheid aangebracht in een hoofdbijdrage (primair) en een nevenbijdrage (secundair). De belangrijkste bijdrage of impact wordt verwacht op het primaire thema. Bij een secundair thema wordt een bijdrage of impact verwacht die minder groot is dan bij het primaire thema. Deze categorisering is ofwel door de TKI’s gemaakt (bij de PPS-toeslag), ofwel door adviseurs van RVO (PPS-toeslag, MIT en SBIR).

Let op bij vergelijking 2021 met 2020: In de cijfers voor 2021 zijn nu ook projecten van de instrumenten MIT en SBIR meegenomen, terwijl de cijfers voor 2020 alleen de PPS-toeslagprojecten bevatten.

Inzet op KIA’s: een eerste inventarisatie

Sinds 2020 staan maatschappelijke thema’s centraal in de uitvoering van het missiegedreven innovatiebeleid. De EZK-instrumenten die direct vallen onder het missiegedreven innovatiebeleid zijn de regeling PPS-toeslag Onderzoek en Innovatie (hierna: PPS-toeslagregeling), de regeling MKB-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (MIT), en Small Business Innovation Research (SBIR). Deze drie instrumenten stimuleren samenwerking binnen de zes KIA’s: de vier maatschappelijke thema’s en de KIA Sleuteltechnologieën en het Maatschappelijk Verdienvermogen.

Hoe hebben de drie instrumenten bijgedragen aan die maatschappelijke thema’s/KIA’s? RVO heeft dit uitgezocht. In onderstaande tabel worden de aantallen per instrument en op totaalniveau weergegeven, waarbij het grootste deel projecten betreft die in 2021 zijn gestart. Het gaat hier om een totaal van 1701 projecten waarvan er 1525 gericht zijn op minimaal één maatschappelijk thema en/of KIA, oftewel 90 procent van de projecten. Hierbij is gekeken naar zowel de primaire als secundaire bijdrage.

Programmanaam

Totaal gecommitteerd (mln. Euro)

Totaal aantal projecten gelabeld

Aantal projecten gericht op minimaal 1 maatschappelijk thema en/of KIA’s

% gericht op maatschappelijke thema’s en/of KIA’s

SBIR

10

115

113

98%

PPS-toeslag

139

404

404

100%

MIT

33

1182

1008

85%

Totaal

182

1701

1525

90%

Binnen de MIT-regeling richten nog niet alle projecten zich op een KIA, maar wel een toenemend aantal projecten. Waar dat in 2020 nog om 58% van de projecten ging, gaat het in 2021 al om 85% van de projecten. Dit sluit aan bij de beleidsaanpassing dat alle MIT-projecten aantoonbaar moeten bijdragen aan de KIA’s. Dat er in deze analyse toch projecten zijn die niet bijdragen aan KIA’s, komt doordat er in deze analyse specifieker en strenger is afgebakend, om aan te sluiten bij de systematiek die al langer wordt gebruikt voor deze analyse. Er is geen sprake van oneigenlijk gebruik.

De grafieken op deze pagina zijn gebaseerd op de PPS-toeslagprojecten die in het rapportagejaar 2020 of 2021 zijn aangeleverd. Dit is niet altijd gelijk aan de daadwerkelijke aantallen projecten en inzet van de middelen in dat jaar. Onderzocht wordt of deze systematiek moet worden aangepast.

De verdeling van de middelen over de KIA’s staat in onderstaande grafiek. Hier is alleen gekeken naar de hoofdbijdragen (primair) om dubbeltellingen van het budget te voorkomen (zie kader). In de grafiek valt op dat de inzet op het thema Gezondheid & Zorg bij de PPS-toeslagregeling het grootst is. Ook bij de MIT en SBIR is dit één van de thema’s waar de meeste middelen heen gaan, net als vorig jaar.

Ook valt op dat het totaal aan middelen dat is gericht op het thema Veiligheid, net als in 2020, zeer beperkt is. Dit valt deels te verklaren doordat dit een nieuw domein is, en hier nog weinig kennis- en innovatienetwerken op bestaan. Daarnaast is er weinig private commitment op dit thema, waardoor de PPS-regeling nog weinig nieuwe projecten stimuleert. Sinds 2020 wordt er gewerkt aan de vorming van samenwerkingen dat moet gaan helpen om meer projecten te genereren in de toekomst (zie de Kamerbrief over de voortgang van het MTIB voor meer informatie).

In de tweede grafiek staan de opgetelde bedragen voor de drie instrumenten. Het thema Gezondheid en Zorg is het grootst, met 69 miljoen euro. Daarna volgen het thema Landbouw, Water, Voedsel (45 miljoen euro) en Sleuteltechnologieën (28 miljoen euro). Vorig jaar was het thema Energietransitie en Duurzaamheid het op een na grootste thema.

Inzet van middelen (in mln. euro) per instrument, 2021

Inzet van middelen (in mln. euro) per instrument, 2021 Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Gezondheid en ZorgLandbouw, Water, VoedselSleuteltechnologieënEnergietransitie en duurzaamheidVeiligheidMaatschappelijk VerdienvermogenGeen of onbekend
PPS-toeslag57,836,923,4716,42,32,40
MIT7,77,34,817,92,30,22,9
SBIR3,00,50,141,13,90,90
Bron: RVO, deels bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (272 bytes)
Inzet van middelen (in mln. euro) per instrument, 2020 Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Gezondheid en ZorgEnergietransitie en duurzaamheidSleuteltechnologieënLandbouw, Water, VoedselVeiligheidMaatschappelijk VerdienvermogenGeen of onbekend
PPS-toeslag41,129,624,923,65,72,10
MIT9,39,604,81,3013,9
SBIR45,4010,801,5
Bron: RVO, deels bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (260 bytes)

Inzet van middelen (in mln. euro) per instrument, 2021

Inzet van middelen (in mln. euro) per instrument, 2021 Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
PPSMITSBIR
Gezondheid en Zorg57,87,73
Landbouw, Water, Voedsel36,97,30,5
Sleuteltechnologieën23,54,80,1
Energietransitie en Duurzaamheid16,47,91,1
Veiligheid2,32,33,9
Maatschappelijk Verdienvermogen2,40,20,9
Geen of onbekend02,90
Bron: RVO, deels bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (266 bytes)
Inzet van middelen (in mln. euro) per instrument, 2020 Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
PPSMITSBIR
Gezondheid en Zorg41,19,34
Energietransitie en Duurzaamheid29,69,65,4
Landbouw, Water, Voedsel23,64,81
Sleuteltechnologieën24,900
Geen of onbekend013,91,5
Veiligheid5,71,30,8
Maatschappelijk Verdienvermogen2,100
Bron: RVO, deels bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (257 bytes)

Veel projecten dragen óók bij aan de KIA Sleuteltechnologieën

Als we kijken naar de secundaire bijdragen onder de verschillende KIA’s, zien we vaak de KIA Sleuteltechnologieën terug. Bij ongeveer 70 procent van de middelen waarvoor een secundaire KIA is aangegeven, gaat het om de KIA Sleuteltechnologieën. Vorig jaar lag dit percentage op 80 procent, maar toen werd alleen gekeken naar de PPS-toeslagregeling en niet naar het hele missiegedreven instrumentarium.

In onderstaande grafiek is de overlap tussen de KIAs die als primaire bijdrage zijn opgegeven met de KIA Sleuteltechnologieën in beeld gebracht. In de grafiek is onder meer te zien dat 30 procent van de middelen in de KIA Gezondheid en Zorg (primaire bijdrage) óók bijdragen aan de KIA Sleuteltechnologieën (secundaire bijdrage). Bij de KIA Landbouw, Water, Voedsel (LWV) is dit slechts twaalf procent. Dit lijkt te komen doordat de HTSM-sleuteltechnologieën soms wat ver afstaan van de missiedoelen van de KIA LWV. In de KIA LWV zijn twee specifieke sleuteltechnologieën gedefinieerd. Deze vallen niet onder de KIA Sleuteltechnologieën, maar onder de KIA LWV en daarom zijn deze niet meegenomen in onderstaande grafiek. In vergelijking met 2020 zijn de percentages nu een stuk lager. Dit komt doordat nu ook de SBIR en de MIT-regeling worden meegenomen in de analyse. Projecten die bijdragen aan sleuteltechnologieën komen daar minder vaak voor.

In dit document  is meer cijfermateriaal te vinden over de primaire en secundaire bijdragen van de instrumenten. Daar zien we dat veel projecten onder de KIA LWV als secundaire KIA óók de KIA LWV hebben. Deze projecten dragen vaak bij aan meerdere missies binnen deze KIA.

Secundaire bijdrage aan KIA Sleuteltechnologieën (in percentage van budget) per primaire KIA op basis van EZK-instrumentarium, 2020 en 2021

Secundaire bijdrage aan KIA Sleuteltechnologieën (in percentage van budget) per primaire KIA op basis van EZK-instrumentarium, 2020 en 2021 Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
KIA2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
Maatschappelijk verdienvermogen3%56%
Landbouw, water en voedsel12%10%
Energietransitie en duurzaamheid19%52%
Veiligheid25%66%
Gezondheid en zorg30%74%
Sleuteltechnologieën100%100%
Bron: RVO, deels bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (255 bytes)

Verdeling van projecten naar de missies

Elk maatschappelijk thema heeft een aantal missies. Onderstaande grafieken tonen per maatschappelijk thema het aantal projecten dat aan deze missies bijdragen, en de totale omvang van de subsidie van die projecten. Hieronder worden de maatschappelijke thema’s afzonderlijk kort toegelicht.

Energietransitie en Duurzaamheid 

Van de projecten binnen dit thema draagt ongeveer een kwart bij aan de deel-KIA Circulaire Economie. De inzet op missie E (Landbouw & Landgebruik) en MMIP 13 (Een robuust en maatschappelijk gedragen energiesysteem) blijft, net als vorig jaar, achter door beperkte private commitment voor deze thema’s.

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Energietransitie en Duurzaamheid, 2020 (n=106) en 2021 (n=436)

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Energietransitie en Duurzaamheid, 2020 (n=106) en 2021 (n=436) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
A.8%17%
B.13%17%
C.20%19%
D+.29%13%
E.0%2%
MMIP 132%2%
Circulaire Economie28%30%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's. Brontabel als csv (163 bytes)
Verdeling (%) van budget naar missies binnen thema Energietransitie en Duurzaamheid, 2020 (n=106) en 2021 (n=436) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
A.7%17%
B.8%9%
C.34%30%
D+.34%13%
E.1%2%
MMIP 133%3%
Circulaire Economie12%26%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's. Brontabel als csv (161 bytes)

Gezondheid en Zorg

Binnen het thema Gezondheid en Zorg gaat in 2021 het grootste deel van de middelen naar de missie “mensen met chronische ziekten doen meer mee” (40 procent). Ook in aantallen projecten steekt deze missie er boven uit. Vorig jaar was dit ook het grootste thema. Waar er vorig jaar nog geen projecten op de missie “Kwaliteit van leven van mensen met dementie” waren gestart, is dat nu wel het geval.

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Gezondheid en Zorg, 2020 (n=108) en 2021 (n=363)

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Gezondheid en Zorg, 2020 (n=108) en 2021 (n=363) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
I. Leefstijl en leefomgeving28%17%
II. Zorg in de leefomgeving40%28%
III. Mensen met chronische ziekten doen meer mee25%56%
IV. Kwaliteit van leven van mensen met dementie6%0%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (247 bytes)
Verdeling (%) van budget naar missies binnen thema Gezondheid en Zorg, 2020 (n=108) en 2021 (n=363) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
I. Leefstijl en leefomgeving16%15%
II. Zorg in de leefomgeving32%35%
III. Mensen met chronische ziekten doen meer mee40%50%
IV. Kwaliteit van leven van mensen met dementie12%0%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (248 bytes)

Landbouw, Water, Voedsel 

Binnen het thema Landbouw, Water en Voedsel hebben de meeste projecten betrekking op missie E Duurzame en veilige Noordzee, oceanen en binnenwateren en missie A Kringlooplandbouw. Dit waren in 2020 ook de twee grootste thema’s. Ook op basis van de budgetten gaat binnen dit thema echter het meest naar missies A Kringlooplandbouw en C Klimaatbestendig landelijk en stedelijk gebied. Waarvan missie A er bovenuit steekt, met een aandeel van 40 procent.

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Landbouw, Water, Voedsel, 2020 (n=108) en 2021 (n=464)

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Landbouw, Water, Voedsel, 2020 (n=108) en 2021 (n=464) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
A Kringlooplandbouw25%30%
B Klimaatneutrale landbouw en voedselproductie5%2%
C Klimaatbestendig landelijk en stedelijk gebied11%14%
D Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel15%15%
E Duurzame en veilige Noordzee, oceanen en binnenwateren37%31%
F Nederland is en blijft de best beschermde en leefbare delta ter wereld, ook na 21006%8%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (408 bytes)
Verdeling (%) van budget naar missies binnen thema Landbouw, Water, Voedsel, 2020 (n=108) en 2021 (n=464) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
A Kringlooplandbouw40%38%
B Klimaatneutrale landbouw en voedselproductie4%0,20%
C Klimaatbestendig landelijk en stedelijk gebied19%13%
D Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel19%17%
E Duurzame en veilige Noordzee, oceanen en binnenwateren15%26%
F Nederland is en blijft de best beschermde en leefbare delta ter wereld, ook na 21003%6%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (411 bytes)

Veiligheid 

Binnen het thema Veiligheid zijn in 2021 activiteiten gestart op vijf van de acht missies. Bij dit thema is “data en intelligence” een belangrijk onderwerp. Hier gaat 32 procent van de middelen binnen dit thema naar toe. In 2020 was het thema “integrale aanpak, digitaal gedragen, van interventies, tools en data” het grootst.

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Veiligheid, 2020 (n=25) en 2021 (n=106)

Verdeling (%) van projecten per missie binnen thema Veiligheid, 2020 (n=25) en 2021 (n=106) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
1. Integrale aanpak, digitaal gedragen, van interventies, tools en data31%32%
2. Maritime security11%0%
3. Voor veiligheid in en vanuit de ruimte7%8%
4. Cyberveiligheid16%12%
5. Informatiegestuurd en genetwerkt optreden3%24%
6. Innovaties voor een adaptieve krijgsmacht2%0%
7. Data en intelligence26%24%
8. Gekwalificeerde en gekwantificeerde veiligheidsprofessionals4%0%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (455 bytes)
Verdeling (%) van budget naar missies binnen thema Veiligheid, 2020 (n=25) en 2021 (n=106) Instrumentarium van het missiegedreven innovatiebeleid (PPS-toeslagregeling, MIT, en SBIR)
Missie2021 (MIT, SBIR en PPS-toeslag)2020 (PPS-toeslag)
1. Integrale aanpak, digitaal gedragen, van interventies, tools en data19%30%
2. Maritime security12%0%
3. Voor veiligheid in en vanuit de ruimte13%3%
4. Cyberveiligheid9%21%
5. Informatiegestuurd en genetwerkt optreden11%26%
6. Innovaties voor een adaptieve krijgsmacht3%0%
7. Data en intelligence32%20%
8. Gekwalificeerde en gekwantificeerde veiligheidsprofessionals1%0%
Bron: RVO, bewerking op basis van gegevens TKI's Brontabel als csv (456 bytes)