2. Research & Development (R&D)

De relatieve omvang van de R&D-investeringen in Nederland vertoont de afgelopen jaren een lichte opwaartse trend. De totale R&D-intensiteit ligt met 1,99 procent van het bbp in 2017 net iets hoger dan het gemiddelde van de EU (i.c. 1,97%). De private R&D-uitgaven zijn sinds 2011 gestaag toegenomen, maar blijven als percentage van het bbp nog achter bij het EU-gemiddelde.

R&D-investeringen nemen geleidelijk toe

Een doelstelling van het kabinet is om de R&D-inspanningen in Nederland op 2,5 procent van het bbp te brengen. Ter indicatie: het OESO-gemiddelde ligt op dit moment op 2,37 procent van het bbp (meest recente data: 2017). Hoewel de R&D-ontwikkeling positief is, is Nederland met 1,99 procent R&D-investering van het bbp nog niet op het niveau van de doelstelling. Ondanks een gestage stijging in de periode 2011-2017 in euro’s (van 6,9 naar 8,6 mld. euro), ligt de private R&D-intensiteit in Nederland (1,17% van het bbp) nog altijd onder het EU-gemiddelde (1,32% van het bbp). De publieke uitgevoerde R&D-uitgaven blijven min of meer gelijk als percentage van het bbp in de periode 2011-2017. In 2017 ligt de publieke R&D-intensiteit op 0,82 procent van het bbp. Dit is ruim boven het gemiddelde in de EU28 (0,66 % van het bbp) en OESO (0,64 % van het bbp). De internationale achterstand van Nederland bij de totale R&D-uitgaven wordt dus veroorzaakt door de relatief lage R&D-inspanningen bij bedrijven. Voor een deel heeft dit te maken met de sectorstructuur. Voorts blijkt dat binnen de private R&D-uitgaven met name de investeringen in experimentele ontwikkeling relatief laag zijn in Nederland. Beide worden hieronder toegelicht.

Totale R&D-uitgaven: Nederland, EU-28 en OESO-landen, 2011-2017 (% van bbp)
NederlandEU-28OESO-landen
20111,881,872,31
20121,921,912,31
20131,931,922,33
20141,981,942,35
20151,981,962,34
201621,942,34
20171,991,972,37
Bron: OESO/database Main Science and Technology Indicators Brontabel als csv (175 bytes)
Private R&D-uitgaven: Nederland, EU-28 en OESO-landen, 2011-2017 (% van bbp)
NederlandEU-28OESO-landen
20111,061,191,61
20121,081,221,62
20131,071,221,64
20141,111,251,67
20151,111,261,68
20161,161,281,69
20171,171,321,73
Bron: OESO/database Main Science and Technology Indicators Brontabel als csv (178 bytes)

Private R&D-intensiteit vertekend door andere sectorsamenstelling

De internationaal relatief lagere private R&D-intensiteit in Nederland komt deels doordat de R&D-intensieve sectoren in Nederland een kleiner deel van de economie uitmaken dan in R&D-intensieve OESO-landen. Na correctie voor de invloed van de sectorverschillen is te zien dat de omvang van privaat uitgevoerde R&D (als percentage van de toegevoegde waarde van bedrijven) dan voor Nederland veel dichter bij het gemiddelde van de OESO-landen ligt. Na deze correctie blijven de private R&D-uitgaven in Nederland nog slechts 7 procent achter op het OESO-gemiddelde, terwijl dit voor correctie 32 procent bedraagt.

R&D-intensiteit OESO-landen: R&D-uitgaven van bedrijven als aandeel van toegevoegde waarde bedrijven, 2015
Ongecorrigeerd voor sectorstructuurGecorrigeerd voor sectorstructuur
Zuid-Korea4,72,3
Finland3,83,1
Zweden3,73,1
Japan3,62,9
Oostenrijk3,23,9
Duitsland3,22,2
Denemarken3,23,1
Verenigde Staten3,13,2
Belgie2,83,4
OESO2,52,5
Frankrijk2,53,4
Australie1,82,4
Verenigd Koninkrijk1,82,3
Nederland1,72,4
Noorwegen1,72,7
Ierland1,61,4
Tsjechie1,51,2
Canada1,32,1
Italie1,31,7
Spanje11,4
Portugal11,6
Bron: OESO, OECD Science, Technology and Industry Scoreboard 2017 Brontabel als csv (457 bytes)

Nederlandse private R&D blijft internationaal met name achter bij ‘development’

Analyse van de OESO-cijfers naar type private R&D laat ook zien dat met name de uitgaven aan experimentele ontwikkeling (0,53 procent van het bbp) veel lager liggen ten opzichte van andere relatief kennisintensieve economieën (OESO-gemiddelde: 1,13 procent van het bbp). Private uitgaven gericht op toepassing van onderzoek liggen in Nederland, net als in veel andere Europese landen, hoger dan in de VS en Aziatische landen.

R&D-uitgaven bedrijven als aandeel van het bbp (%), 2015
Fundamenteel onderzoekToegepast onderzoekExperimentele ontwikkeling
Nederland0,111%0,467%0,534%
EU-150,085%0,542%0,725%
Belgie0,141%0,691%0,890%
Duitsland0,120%0,892%0,987%
OECD0,111%0,380%1,128%
Denemarken0,139%0,617%1,183%
Oostenrijk0,109%0,725%1,344%
VS0,120%0,310%1,523%
China0,002%0,048%1,537%
Finland0,064%0,240%1,624%
Zweden0,051%0,332%1,891%
Japan0,172%0,443%1,954%
Bron: OESO, Research and Development Statistics Brontabel als csv (426 bytes)