1. Omvang kredietverlening

De in 2012 ingezette daling van de totale omvang van uitstaande kredieten van Nederlandse banken aan het bedrijfsleven lijkt aan het begin van 2020 om te slaan in een voorzichtige stijging. Sinds het begin van 2015 is de vraag naar kredieten door het economisch herstel weer toegenomen. Het percentage kredietaanvragen dat gehonoreerd wordt stijgt ook verder.

Omvang kredietverlening vertoont voorzichtig herstel

Sinds medio 2012 was er sprake van een daling van de omvang van uitstaande kredieten van Nederlandse banken aan het bedrijfsleven, mede door een stijging van de (vrijwillige) aflossingen. Het begin van 2020 laat een voorzichtige stijging van de omvang van uitstaande kredieten zien. Bij de kredietverlening aan het Nederlandse mkb was al eerder sprake van een omslagpunt. Daar stopte in het eerste kwartaal van 2017 een periode van jaren krimp. Aanvankelijk neemt dan de kredietverlening toe, maar daalt deze weer sinds begin 2019 (zie onder gerelateerde grafieken). De omvang van de kredietverlening aan het mkb ligt begin 2020 dan ook nog steeds zo’n 15 procent onder dat van medio 2013. Overigens blijkt uit de DNB-statistieken dat het aantal mkb-bedrijven met bankkrediet in de afgelopen 6 jaar constant daalde van bijna 828.000 klanten naar zo’n 547.000. Mogelijk heeft dit te maken met dat mkb-ers meer op zoek zijn gegaan naar alternatieve financiering, waaronder hun eigen spaarpot.

Zakelijke kredietverlening van Nederlandse MFI's en door MFI's overgehevelde zakelijke kredieten aan niet-financiële bedrijven in Nederland (excl. notional cash pooling), 2007-2020 (€ mld)

Zakelijke kredietverlening van Nederlandse MFI's en door MFI's overgehevelde zakelijke kredieten aan niet-financiële bedrijven in Nederland (excl. notional cash pooling), 2007-2020 (€ mld)
Som van zakelijke kredietverlening van Nederlandse MFI's en door MFI's naar SPV's overgehevelde zakelijke kredieten aan niet-financi�le bedrijven in Nederland (standen, exclusief notional cashpooling)
jan-07223,54
feb-07226,638
mrt-07230,145
apr-07230,145
mei-07234,457
jun-07238,117
jul-07241,667
aug-07243,651
sep-07244,254
okt-07247,811
nov-07247,672
dec-07250,478
jan-08254,088
feb-08257,211
mrt-08262,509
apr-08266,543
mei-08270,756
jun-08273,566
jul-08277,065
aug-08278,244
sep-08278,242
okt-08280,238
nov-08281,396
dec-08281,203
jan-09283,394
feb-09285,648
mrt-09285,553
apr-09287,103
mei-09289,069
jun-09290,177
jul-09290,536
aug-09289,664
sep-09290,563
okt-09292,169
nov-09291,939
dec-09288,211
jan-10291,735
feb-10293,366
mrt-10293,687
apr-10296,074
mei-10297,711
jun-10295,359
jul-10297,418
aug-10297,196
sep-10296,666
okt-10296,474
nov-10296,28
dec-10297,306
jan-11299,328
feb-11298,94
mrt-11299,16
apr-11300,91
mei-11301,583
jun-11302,093
jul-11303,992
aug-11304,509
sep-11304,149
okt-11304,93
nov-11303,816
dec-11304,375
jan-12305,937
feb-12306,178
mrt-12305,828
apr-12307,398
mei-12308,367
jun-12308,163
jul-12310,257
aug-12309,943
sep-12306,358
okt-12307,891
nov-12307,893
dec-12304,862
jan-13305,98
feb-13306,614
mrt-13305,855
apr-13306,008
mei-13305,76
jun-13305,554
jul-13305,023
aug-13304,21
sep-13300,403
okt-13301,123
nov-13301,33
dec-13297,508
jan-14296,985
feb-14296,258
mrt-14294,058
apr-14294,508
mei-14293,806
jun-14291,955
jul-14291,702
aug-14291,229
sep-14290,052
okt-14288,822
nov-14285,857
dec-14281,64
jan-15284,46
feb-15282,782
mrt-15280,573
apr-15281,349
mei-15280,642
jun-15278,426
jul-15276,987
aug-15274,422
sep-15273,319
okt-15273,161
nov-15272,045
dec-15270,861
jan-16273,238
feb-16272,999
mrt-16270,861
apr-16270,616
mei-16270,567
jun-16269,988
jul-16269,043
aug-16268,697
sep-16266,559
okt-16266,795
nov-16264,198
dec-16265,736
jan-17266,073
feb-17265,719
mrt-17265,559
apr-17266,371
mei-17264,367
jun-17262,292
jul-17261,973
aug-17261,4
sep-17261,387
okt-17260,751
nov-17260,055
dec-17259,302
jan-18261,387
feb-18262,821
mrt-18262,764
apr-18262,777
mei-18261,832
jun-18260,709
jul-18261,691
aug-18260,471
sep-18259,767
okt-18259,609
nov-18258,178
dec-18254,834
jan-19256,016
feb-19256,433
mrt-19255,361
apr-19256,439
mei-19255,662
jun-19253,367
jul-19253,573
aug-19253,165
sep-19253,475
okt-19253,104
nov-19253,867
dec-19251,513
jan-20255,13
feb-20255,384
mrt-20260,031
apr-20261,948
Bron: De Nederlandsche Bank Brontabel als csv (3 kB)
Kredietverlening Nederlandse grootbanken aan Nederlands midden- en kleinbedrijf, 2013-2019 kwartaal 4 (€ mld)
Kredietverlening Nederlandse grootbanken aan Nederlands midden- en kleinbedrijf (€mld)
2013-K3145
2013-K4143
2014-K1142
2014-K2140
2014-K3138
2014-K4135
2015-K1136
2015-K2135
2015-K3133
2015-K4130
2016-K1127
2016-K2126
2016-K3126
2016-K4124
2017-K1123
2017K2126
2017K3126
2017K4127
2018K1127
2018K2128
2018K3127
2018K4127
2019K1128
2019K2127
2019K3126
2019K4125
Bron: De Nederlandsche Bank Brontabel als csv (418 bytes)

Vraag naar krediet trekt voorzichtig aan

Op grond van gegevens van de ECB is er in Nederland na 2013 een opwaartse beweging waarneembaar in de vraag naar kredieten tot het tweede kwartaal 2019. Deze stijging hangt waarschijnlijk samen met de aanhoudende economische groei, waardoor bedrijven weer meer behoefte aan krediet hadden dan enkele jaren geleden. De vraag naar krediet ligt in deze periode ook substantieel hoger dan in de rest van de Eurozone, passend bij de hogere economische groei in Nederland. Na het tweede kwartaal 2019 is het beeld diffuus.

Netto percentages van banken die een positieve vraag naar kredieten rapporteren: Nederland en Eurozone, 2011-2020 kwartaal 2

Netto percentages van banken die een positieve vraag naar kredieten rapporteren: Nederland en Eurozone, 2011-2020 kwartaal 2
NederlandEurozone
2011 K12511
2011 K24420
2011 K3157
2011 K4-9-5
2012 K1-5-5
2012 K2-54-33
2012 K3-44-30
2012 K4-4-29
2013 K1-74-31
2013 K2-44-27
2013 K3-21-21
2013 K4-57-13
2014 K1-23-8
2014 K2-21-3
2014 K3-195
2014 K306
2015 K12719
2015 K2-590
2015 K31812
2015 K44616
2016 K12527
2016 K22717
2016 K32918
2016 K42912
2017 K12518
2017 K2-206
2017 K32615
2017 K4015
2018 K12921
2018 K22815
2018 K34516
2018 K44312
2019 K1289
2019 K2240
2019 K3-516
2019 K4-21
2020 K1-54-7
2020 K27326
Bron: Bank Lending Survey Brontabel als csv (603 bytes)

Financieringsbehoefte

Uit de financieringsmonitor van 2018 en 2019 blijkt dat 24% respectievelijk 20% van de bedrijven behoefte had aan nieuwe externe financiering: een daling van 4 procentpunten dus. Deze daling komt vooral door minder financieringsbehoefte bij het microbedrijf (bedrijven met minder dan 10 werkzame personen). Hier daalde de behoefte met 6 procentpunt van 23% naar 17%. Daarentegen bleef de financieringsbehoefte voor het middenbedrijf op peil (31%) en steeg deze voor het kleinbedrijf en grootbedrijf (van respectievelijk 27% naar 30% en van 23 naar 29%).

Aandeel bedrijven dat behoefte had aan nieuwe externe financiering (%)

Aandeel bedrijven dat behoefte had aan nieuwe externe financiering (%)
20182019
Microbedrijf22,716,5
Kleinbedrijf26,630,2
Middenbedrijf3131,4
Mkb23,619,6
Grootbedrijf23,228,7
Bron: CBS Brontabel als csv (125 bytes)

Minder afgewezen kredietaanvragen

Volgens cijfers van de ECB nemen de slagingspercentages van financieringsaanvragen van het Nederlands bedrijfsleven bij een bank de laatste jaren weer voorzichtig toe. Na een piek in 2013 is het percentage afgewezen aanvragen voor een lening weer terug op het niveau van 2010. De voornaamste reden op dit moment voor het afwijzen van aanvragen is dat de financier het risico te hoog vindt en dat het bedrijf een te lage solvabiliteit heeft.

Naast ECB verschaft het CBS met de Financieringsmonitor ook inzichten in de mate van afwijzen van kredietaanvragen. Hieruit komt het beeld naar voren dat het percentage afwijzingen in 2019 gelijk is gebleven met 2018. Zowel uit de financieringsmonitor 2018 als uit de financieringsmonitor 2019 blijkt dat 16% van de bedrijven met een financieringsbehoefte het bedrag niet hebben ontvangen.

Belemmeringen bij een aanvraag van een lening van mkb bij een bank: percentage 'afgewezen', 2010-2019

Belemmeringen bij een aanvraag van een lening van mkb bij een bank: percentage 'afgewezen', 2010-2019
NederlandEurozone
2010H11,60%3,10%
2010H22,20%2,90%
2011H13,70%2,40%
2011H22,60%3,70%
2012H16,20%4,20%
2012H23,60%3,10%
2013H18,10%3,50%
2013H27,30%3,20%
2014H16,80%3,70%
2014H24,00%2,50%
2015H14,40%2,70%
2015H22,50%2,30%
2016H13,30%2,10%
2016H22,80%1,90%
2017H12,50%1,30%
2017H22,20%1,30%
2018H10,40%1,30%
2018H22,90%1,60%
2019H12,60%1,70%
2019H21,40%1,30%
Bron: Survey on the access to finance of enterprises (SAFE) Brontabel als csv (421 bytes)