Financiering

Financiering is voor ondernemers essentieel om te kunnen ondernemen. Het is nodig bij hun dagelijkse bedrijfsactiviteiten, maar ook bij hun investerings- en innovatie-inspanningen. Wanneer goede ideeën blijven liggen, enkel omdat de financiering niet rond komt, dan schaadt dit de economie. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau naar de relatie tussen financiering, innovatie en macro-economische prestaties (klik hier).

Financiering: hoe staat Nederland ervoor?

 

Sinds 2012 daalt in Nederland de omvang van uitstaande kredieten aan het bedrijfsleven. De kredietverlening aan het mkb lijkt vanaf 2017 weer licht toe te nemen. Het percentage afgewezen kredietaanvragen nam sinds 2013 met ruim 5 procent af. Bedrijven maken in toenemende mate gebruik van alternatieve financieringsbronnen. De omvang van de durfkapitaal-investeringen in Nederland zit sinds 2015 weer in de lift en Nederland behaalt daar in 2018 een zevende positie binnen Europa.

1. Omvang kredietverlening

De in 2012 ingezette daling van de totale omvang van uitstaande kredieten van Nederlandse banken aan het bedrijfsleven heeft zich verder doorgezet. Sinds het begin van 2015 is de vraag naar kredieten door het economisch herstel weer toegenomen. Het percentage kredietaanvragen dat gehonoreerd wordt stijgt ook verder. Klik hier voor meer informatie over de omvang van de kredietverlening aan Nederlandse bedrijven.

2. Bronnen van krediet

Ondernemers in Nederland maken in toenemende mate gebruik van andere aanbieders van financiering dan de (huis)bank, zoals bijvoorbeeld crowdfunding. Klik hier voor meer informatie over de bronnen van krediet voor ondernemers in Nederland.

3. Durfkapitaal

Met € 387 miljoen aan durfkapitaal-investeringen behaalt Nederland in 2018 een 7e positie binnen Europa. De omvang van durfkapitaal-investeringen neemt in Nederland zit sinds 2015 toe. Klik hier voor meer informatie over de omvang van durfkapitaal-investeringen in Nederland.

Financiering: wat is het beleid?

 

Het beleid rond financiering is erop gericht de risico’s op onderfinanciering in de markt voor vreemd en eigen vermogen te minimaliseren, nieuwe initiatieven te ondersteunen en waar nodig de marktwerking te verbeteren. Hoewel niet elk bedrijf behoefte heeft aan financiering, is het krijgen van financiering voor bedrijven die daar wel behoefte aan hebben niet vanzelfsprekend. Dat geldt zeker voor jonge, kleine en/of innovatieve bedrijven. Daarbovenop zijn de risico’s van banken voor financieren de afgelopen jaren toegenomen door een verscherpte risicoafweging en risicoweging vanuit toezicht. Mede door de financiële crisis hebben veel bestaande aanbieders van financiering hun strategie aangepast en is er ruimte ontstaan voor nieuwe aanbieders.

Toegang tot bedrijfsleningen

Soms lukt het bedrijven niet om aan voldoende financiering te komen. Vaak gaat het om kleinere leningen aan jongere of kleinere bedrijven die te maken hebben met een gebrek aan reputatie of onderpand. Waar het vorige kabinet diverse maatregelen genomen heeft om de toegang tot bedrijfsleningen te verbeteren, tracht dit kabinet met het oprichten in 2019 van de ontwikkelings- en investeringsinstelling Invest-NL om de financieringsvraagstukken op te lossen. Invest-NL moet gaan bijdragen aan het financieren van maatschappelijke transitieopgaven door investeringen op gebieden als energie, verduurzaming, mobiliteit en voedsel en maatschappelijke domeinen als zorg, veiligheid en onderwijs. Invest-NL maakt daarnaast het verbeteren van de toegang tot Europese gelden mogelijk en gaat Nederlandse ondernemingen ondersteunen bij het op de internationale markt brengen van hun producten.

De mkb-financieringsmarkt als geheel is in transitie naar meer aanbieders naast de banken. EZK ondersteunt de opkomst van alternatieve financiering om zo het aanbod van bedrijfsfinanciering te vergroten, bijvoorbeeld doordat de BMKB ook is opengesteld voor andere financiers dan banken. Dit kabinet richt zich met het MKB-Actieplan op professionalisering van de alternatieve financieringsmarkt en verbetering van de match tussen vraag en aanbod van financiering door regionale financieringsnetwerken (zie ook het kopje 'marktwerking verbeteren').

Risicodragend vermogen versterken met het Toekomstfonds

Het Toekomstfonds heeft als doel om de innovatieve kracht van Nederland te versterken door het beschikbaar stellen van financiering voor innovatief en snelgroeiend mkb en voor fundamenteel en toegepast onderzoek. In het Toekomstfonds zijn instrumenten aanwezig die het aanbod van risicodragend vermogen, zoals eigen vermogen, vergroten voor verschillende levensfasen van bedrijven. Voor de eerste levensfases van een bedrijf zijn er de Vroegefasefinanciering (VFF) en de Seed Capital-faciliteit. Voor latere fases is het Dutch Venture Initiative en de Groefaciliteit in het leven geroepen. Binnen de Seed Capital-regeling en Dutch Venture Initiative is ook budget gerealiseerd voor het stimuleren van investeringen door Business Angels. Deze financieringsinstrumenten zijn in 2018 geëvalueerd en laten over het algemeen een positief beeld zien. De instrumenten hebben een doelmatige en doeltreffende werking en vormen een keten van diverse vormen aan financiering, afgestemd op verschillende behoeftes in de levensfasen van een bedrijf. Ook is er sprake van additionaliteit: zonder inzet van de regelingen was er vanuit de markt minder geïnvesteerd in bedrijven en zou er minder innovatie hebben plaatsgevonden. In oktober 2019 wordt een meta-analyse uitgebracht waarin de instrumenten in samenhang met elkaar worden geanalyseerd en de conclusies worden vertaald naar een herijkte visie voor bedrijfsfinanciering voor de overheid.

Marktwerking verbeteren

De financieringsregelingen hebben tot doel de markt voor financiering beter te laten werken. Deze markt is voor een goede werking ook gebaat bij goede informatie over financieringsmogelijkheden, zodat de ondernemer in staat wordt gesteld de juiste keuzes te maken en een gezonde concurrentie bestaat tussen financiers. Met het MKB-Actieplan wordt ingezet op het versterken van financieringsnetwerken en -tafels, zodat ondernemers met kennis, netwerk en kapitaal kunnen worden geholpen. Dit is met name relevant voor ondernemers met complexere businesscases die niet gemakkelijk door een bank of andere financier kan worden gefinancierd. Met de financieringstafels wordt ook onderzocht of ondernemerscoaching kan worden betrokken. In 2019 is vanuit EZK een financiële bijdrage geleverd ter ondersteuning van acht regionale financieringstafels. Daarnaast wordt ingezet op het vergroten van de markt voor financiering. Zelfregulering, voorlichting naar ondernemers en promotie van alternatieve financieringsvormen kunnen daaraan bijdragen. Hiertoe is onder meer in 2018, met ondersteuning van EZK, de stichting MKB Financiering opgericht (klik hier).