Digitalisering

Digitalisering verandert onze economie en maatschappij. Digitale technologieën worden op steeds meer plekken, in steeds meer vakgebieden en voor steeds meer vraagstukken ingezet. Door digitalisering vindt er innovatie plaats, ontstaan er nieuwe werkzaamheden en groeit de economie. Onder meer door nieuwe verdienmodellen en markten. Ook komen er steeds meer grote hoeveelheden data beschikbaar. Met digitale technologie kunnen die data leiden tot nieuwe kennis, producten, diensten en toepassingen. Bovendien is digitalisering ook noodzakelijk om de maatschappelijke uitdagingen van onze tijd op te lossen.

Hoe staat Nederland ervoor?

Nederland behoort tot de wereldtop van digitale economieën en profiteert in doorsnee meer dan andere landen van digitalisering. Het Nederlandse bedrijfsleven investeert veel in ICT en gebruikt meer ICT-faciliteiten in het productieproces dan gemiddeld in de Europese Unie (EU). 

1. Digitalisering: Algemeen beeld

Nederland staat in 2020  op de vierde plaats van de Digital Economy and Society Index (DESI). De impact van digitalisering op de economie is relatief hoog in Nederland, zowel economisch gezien als sociaal. Meer informatie over het algemene beeld van Nederland en digitalisering.

2. Digitale vaardigheden

Nederland scoort in Europa goed op digitale vaardigheden. Binnen de EU staat Nederland op een vierde plaats. Meer informatie over digitale vaardigheden van Nederlanders.

3. ICT-investeringen

Het Nederlandse bedrijfsleven investeert na de Verenigde Staten en Zweden het meest in ICT. Vooral de investeringen in software en databases zijn relatief hoog. Meer informatie over Nederlandse ICT-investeringen.

4. Digitale toepassingen

Nederland scoort internationaal gezien goed als het gaat om de digitale toepassingen door het bedrijfsleven. Meer informatie over de Nederlandse prestaties op het gebied van ICT-toepassingen.

Digitalisering: wat is het beleid?

Nederlandse Digitaliseringsstrategie 

Het kabinet heeft in 2018 de rijksbrede Nederlandse Digitaliseringsstratige (NDS) gepresenteerd, die vervolgens jaarlijks een update heeft gekregen. De ambitie is dat Nederland dé digitale koploper van Europa wordt en blijft. De strategie is erop gericht om maatschappelijke en economische kansen van digitalisering verantwoord te benutten. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) coördineert de strategie en is binnen die strategie (mede)verantwoordelijk voor het beleid voor onder meer digitale vaardigheden, cyberveiligheid, data, kunstmatige intelligentie (AI), concurrentie, infrastructuur en innovatie.

Stimuleren van innovatie

Dat we digitale technologieën toepassen, is om meerdere redenen belangrijk. Bijvoorbeeld om maatschappelijke uitdagingen op te lossen of om de concurrentiekracht van de bedrijven te versterken. Ook kan digitalisering een belangrijke rol spelen bij innovatie. Het beleid is er dan ook op gericht om innovatie bij bedrijven te stimuleren: van digitalisering zelf, maar ook met de mogelijkheden die digitalisering biedt. Daarvoor worden allereerst vooral algemene beleidsinstrumenten ingezet, zoals de Wet bevordering speur- en ontwikkelingswerk (WBSO). Dit instrument biedt een belastingvoordeel voor bedrijven of zelfstandigen die onderzoek en ontwikkeling (R&D) doen. Van het toegekende WBSO-belastingvoordeel ging in 2020 bijna 21 procent naar ICT-onderzoek.

Innovatie in digitalisering wordt ook gestimuleerd met de Small Business Innovation Research Regeling (SBIR): een specifieke regeling voor inkoop door overheidsorganisaties. In 2020 zijn nieuwe initiatieven gestart voor onder meer:

  • Monitoring landschapselementen met satellietdata
  • Satellietdatagebruik bij het automatisch opsporen van veranderingen in het watersysteem
  • Monitoring bouwfasen en toegangswegen met satellietdata

Nog openstaande oproepen in 2021:

  • Technologieontwikkeling voor de ruimte-infrastructuur
  • Automated vulnerability research en cryptocommunicatie

Belangrijke resultaten in 2020 zijn onder andere:

  • Monitoring bruggen en kademuren – gemeente Amsterdam en Ministerie van EZK
  • Innovatieve oplossingen, anders dan tachymetrie en waterpassing, die bijdragen aan de monitoring van bruggen en kademuren in Amsterdam.
  • Nieuwe technologieën voor Inclusie en empowerment en Een Leven lang leren en Ontwikkelen – Ministeries van EZK en BZK. (Nieuwe producten en diensten ontwikkelen door het toepassen van ‘Nieuwe Technologieën’ (Artificiële intelligentie, AI) en/of Blockchain) voor vraagstukken gericht op: Inclusie en empowerment of Een leven lang leren en ontwikkelen.

ICT heeft bovendien een centrale plek gekregen als sleuteltechnologie in het missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid, met een eigen kennis- en innovatieagenda (2020 – 2023).

Aanpak tekorten ICT-personeel

Daarnaast is er beleid om de tekorten aan ICT-personeel aan te pakken. Het Techniekpact is voortgezet. Dit pact moet de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt in de technieksector verbeteren en daarmee het tekort aan technisch personeel terugdringen. Met de Human Capital Agenda ICT wordt gewerkt aan een betere beschikbaarheid van ICT’ers. Dat gebeurt door meer focus op samenwerking in de regio. En er is meer contact met onderwijsinstellingen. Die krijgen hulp bij het opstellen of aanpassen van een leerplan door de opkomst van nieuwe technologieën.

Programma's, agenda's en ondersteuning voor bedrijfsleven

Sinds 2018 is veel beleid ontwikkeld dat de komende jaren van direct belang is voor het bedrijfsleven. Het gaat om onder meer:

  • de Nederlandse Cyber Security Agenda (NCSA);
  • het Actieplan Digitale Connectiviteit;
  • het rijksbrede Strategisch ActiePlan Artificiële Intelligentie.

Specifiek gericht op digitalisering in het bedrijfsleven:

Er zijn diverse publiek-private samenwerkingsprogramma’s rond digitalisering:

Tot slot helpt het Digital Trust Center (DTC) bedrijven met voorlichting, tools en advisering om hun eigen cyberweerbaarheid te verbeteren. Het DTC verstrekt ook subsidie aan bedrijven die samenwerkingsverbanden opzetten om te werken aan veilig digitaal ondernemen. In januari 2020 is het DTC geëvalueerd. Hoewel er verbeteringen mogelijk zijn, geeft de evaluatie een positief beeld van de resultaten en doelbereik van de eerste twee jaren van het DTC. De samenwerkingsverbanden van bedrijven op het gebied van cyberweerbaarheid zijn positief over de ondersteuning van het DTC en de kwaliteit en bruikbaarheid van de producten.

Monitoring resultaten digitaliseringsbeleid

In kamerbrieven leggen de verschillende betrokken bewindslieden verantwoording af over de voortgang en resultaten van het digitaliseringsbeleid. Daarnaast is er een jaarlijkse update en rapportage van de Nederlandse digitaliseringsstrategie. De Monitor Nederland Digitaal geeft een beeld van het economisch belang van digitalisering en van de stand van zaken van digitalisering in Nederland. Daarbij is het streven om de bovengenoemde beleidsinstrumenten en de scores op indicatoren steeds beter op elkaar af te stemmen.