Wat is het beleid?

Maatschappelijke uitdagingen en sleuteltechnologieën

In het missiegedreven innovatiebeleid wordt de ontwikkeling van nieuwe kennis en technologie gestimuleerd die bijdragen aan oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen. De volgende maatschappelijke thema’s staan centraal in dit beleid:

  • Landbouw, water & voedsel;
  • gezondheid & zorg;
  • energietransitie & duurzaamheid en
  • veiligheid (waaronder cyber-, defensie- en waterveiligheid).

Bij de beleidsaanpak spelen de topsectoren een belangrijke rol, omdat daar in publiek-private samenwerking met kennisinstellingen de kennis- en technologieontwikkeling plaatsvindt. Het realiseren van innovaties op deze terreinen brengt niet alleen vernieuwing op de maatschappelijke terreinen, maar ze dragen tevens bij aan de versterking van ons verdienvermogen. Het gaat hier immers om mondiale groeimarkten. Succesvolle Nederlandse innovaties kunnen mondiaal worden vermarkt omdat landen en bedrijven wereldwijd op zoek zijn naar oplossingen op deze terreinen.

Voor het realiseren van innovaties in deze domeinen, zijn (naast het benutten van bestaande kennis en technologie) het tot stand brengen van technologische doorbraken van groot belang. Veelal gaat het hier om de ontwikkeling van nieuwe manieren van werken en systeemveranderingen die technologisch mogelijk moeten worden gemaakt. Daarom investeert het missiegedreven innovatiebeleid juist ook in de ontwikkeling van sleuteltechnologieën waar Nederland veel potentie heeft, zoals fotonica, kunstmatige intelligentie en nano-, quantum- en biotechnologie. Deze technologieën zullen de manier waarop we leven, werken en ons brood verdienen ingrijpend gaan veranderen en hebben de potentie in zich de noodzakelijke systeemveranderingen mogelijk te maken. Ze helpen bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van een efficiënte en duurzame landbouw of CO2-neutrale energiebronnen.

Via missies samenwerken aan innovatie

Voor de maatschappelijke uitdagingen worden door de meest betrokken ministeries - in samenspraak met relevante bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke partners - concrete missies opgesteld, en in 2019 door het kabinet vastgesteld. De uitwerking van de missies wordt waar relevant gekoppeld aan maatschappelijke akkoorden die zijn of worden gesloten, zoals het Klimaatakkoord.

Nieuwe bedrijven met creatieve ideeën zijn cruciaal voor onze economie. Het kabinet wil daarom nieuwe en jonge ondernemers steviger bij het innovatiebeleid betrekken. Dat biedt kansen voor mkb’ers, “startups” en “scale-ups”. Ook maatschappelijke organisaties worden uitgedaagd om hun visie in te brengen.

De missies zullen richtinggevend zijn voor de publiek-private kennis- en innovatieagenda’s van de topsectoren. Daarin is aandacht voor de dwarsdoorsnijdende vraagstukken zoals voldoende geschikt personeel en de exportkansen van Nederlandse bedrijven. Binnen deze agenda’s komt daarnaast meer nadruk te liggen op valorisatie: het benutten van de opgedane kennis en innovaties. Ook is er aandacht voor knelpunten in wet- en regelgeving, de rol van de overheid als “launching customer” en de aansluiting op Europese initiatieven en financiering. Voor de sleuteltechnologieën zal een meerjarig programma worden opgesteld om te zorgen dat belangrijke technologieën ook in Nederland sneller tot wasdom komen.

Van agenda naar actie

Om het missiegedreven innovatiebeleid een impuls te geven verhoogt het kabinet ook de relevante innovatiegelden gericht op maatschappelijke uitdagingen en sleuteltechnologieën met 150 mln. euro. Hierbij gaat het onder andere om de onderzoekscapaciteit van de vijf toegepaste-onderzoeksinstellingen Deltares, Wageningen Research, MARIN, NLR en TNO/ECN (zogenoemde TO2-instituten), de PPS-toeslag en de MKB-innovatiestimuleringsregeling (MIT). Daarnaast wordt een speciale regeling opgezet om het delen van kennis en onderzoek te stimuleren bij kennisinstellingen (de Thematische Technology Transfer Regeling).