Arbeidsproductiviteit

Nederland staat net als vorig jaar op de zesde plaats op de ranglijst van landen met de hoogste arbeidsproductiviteit ter wereld. De groei van de arbeidsproductiviteit loopt in de pas met die in de Verenigde Staten. De groei is echter nog niet terug op het groeitempo van de laatste decennia uit de vorige eeuw, maar dat is een mondiaal verschijnsel en een raadsel.

Nederland in de top 10 wereldwijd

Nederland heeft internationaal al jaren een hoog arbeidsproductiviteitsniveau. Nederland staat in 2018 net als vorig jaar op de zesde plaats. Een hoog productiviteitsniveau betekent dat Nederlandse bedrijven innoverend en efficiënt werken. Luxemburg heeft de hoogste arbeidsproductiviteit, op de voet gevolgd door Noorwegen. Beide landen scoren vooral relatief gunstig door hun specifieke productiestructuur (Luxemburg: financiële sector en Noorwegen: aardolie- en aardgasproductie). Het hoge Nederlandse productiviteitsniveau komt mede door de topsectoren, die naar internationale maatstaven gemeten bovengemiddeld presteren bij de arbeidsproductiviteit.

Top 10 landen met hoogste niveau van arbeidsproductiviteit (in gewerkte uren), 2018 (US$)
Land2018
Noorwegen96,3
Luxemburg95,9
Ierland83,5
België72,6
Verenigde Staten71,7
Nederland70,6
Duitsland70
Denemarken69,7
Frankrijk67,5
Singapore65,6
Bron: The Conference Board Brontabel als csv (173 bytes)

Arbeidsproductiviteit stijgt en loopt in de pas met VS

Als één van de toplanden is voor Nederland een historische vergelijking met de VS interessant. De VS zijn wereldwijd het voorbeeld op productiviteitsgebied en staan dan ook vijfde op de hierboven gepresenteerde wereldwijde ranglijst. De groei van de Nederlandse arbeidsproductiviteit loopt de laatste jaren in de pas met de groei in de VS. Terugkijkend op de laatste 10 jaar blijft Nederland in productiviteitsgroei vooral in 2009 sterk achter bij de groei in de VS. Hierdoor ligt ons productiviteitsniveau sinds 2009 onder dat van de VS. De financiële en economische tegenwind raakte ons land destijds duidelijk harder. Vermoedelijk speelde het zogenoemde “labour hoarding” effect in Nederland ook sterker door de relatief krappere arbeidsmarkt in Nederland. “Labour hoarding” houdt in dat bedrijven meer mensen in dienst houden dan nodig is om de productie te leveren. Dat doen sommige bedrijven als zij bijvoorbeeld op korte termijn een toename van het werk verwachten. Recente CPB-ramingen wijzen op een aantrekken van de Nederlandse productiviteitsgroei in 2019. De groei is echter nog niet terug op het groeitempo van de laatste decennia uit de vorige eeuw.

Ontwikkeling arbeidsproductiviteit Nederland en VS, 2002-2018
Verenigde StatenNederland
200256,661,5
200358,762,4
200460,563,5
200561,865,1
200662,466,1
200763,266,6
200863,966,6
200965,965
201067,866,4
20116866,9
201268,466,8
201368,867,2
201469,467,7
201569,968,8
201670,169
201770,870
201871,770,6
Bron: The Conference Board Brontabel als csv (293 bytes)

Vertraging structurele productiviteitsgroei wereldwijd, oorzaak niet helder

De mondiale productiviteitsgroei is al decennialang aan het vertragen. De oorzaak hiervan is op dit moment een raadsel. De techno-pessimisten zijn van mening dat de vertraging een permanent fenomeen is omdat belangrijke innovaties uit de eerste helft van de 20e eeuw (zoals elektriciteit) veel significanter zijn dan de uitvindingen in de periode erna (ICT) en ook niet meer zullen voorkomen. De techno-optimisten aan de andere kant zien juist veel potentie in het gebruik van ICT, en breder digitalisering, en beargumenteren dat dit een steeds groter positief effect op de economie zal hebben.

De productiviteitsontwikkeling is al jaren een belangrijk onderwerp voor onderzoek. De OESO keek onlangs naar kennisdiffusie en vond bewijs voor een toenemende divergentie tussen de meest productieve bedrijven (koplopers) en de rest van de bedrijven (volgers) in de OESO-landen als geheel. Het CPB vindt geen aanwijzingen dat de productiviteit van koplopers in Nederland sneller toeneemt dan die van de volgers in de periode 2006-2015.