Arbeidsproductiviteit

Nederland staat in 2018 op de zevende plaats op de ranglijst van landen met de hoogste arbeidsproductiviteit ter wereld. De groei van de arbeidsproductiviteit verliep vanaf 2009 lange tijd in hetzelfde tempo als in de Verenigde Staten, maar sinds 2017 loopt de VS iets uit op Nederland.

Nederland in de top 10 wereldwijd

Nederland heeft internationaal al jaren een hoog arbeidsproductiviteitsniveau. Nederland staat in 2018 op de zevende plaats. Dat is één plek lager dan in 2017, maar de verschillen zijn klein en dat geldt zeker voor posities vier tot en met zeven. Een hoog productiviteitsniveau betekent dat Nederlandse bedrijven innoverend en efficiënt werken. Noorwegen heeft de hoogste arbeidsproductiviteit, gevolgd door Luxemburg. Beide landen scoren vooral relatief gunstig door hun specifieke productiestructuur (Noorwegen: aardolie- en aardgasproductie en Luxemburg: financiële sector).

Top 10 landen met hoogste niveau van arbeidsproductiviteit (in gewerkte uren), 2018 en 2019* (US$)

Top 10 landen met hoogste niveau van arbeidsproductiviteit (in gewerkte uren), 2018 en 2019* (US$)
20182019*
Noorwegen99100
Luxemburg9595
Ierland8586
Belgie7475
Denemarken7374
Verenigde Staten7374
Nederland7373
Duitsland7171
Frankrijk6970
Zwitserland6868
Bron: The Conference Board Brontabel als csv (189 bytes)

Groei arbeidsproductiviteit vlakt af, VS loopt iets uit

Als één van de toplanden is voor Nederland een historische vergelijking met de VS interessant. De VS zijn wereldwijd het voorbeeld op productiviteitsgebied en staan zesde op de hierboven gepresenteerde wereldwijde ranglijst. Terugkijkend op de laatste 10 jaar liep de groei van de Nederlandse arbeidsproductiviteit jarenlang in de pas met de groei in de VS. Vanaf 2017 lijkt de groei van de Nederlandse arbeidsproductiviteit echter af te vlakken, waardoor de VS met name in 2019 (naar verwachting) weer enigszins uitloopt. Recente CPB-ramingen wijzen op een marginale daling van de Nederlandse productiviteitsgroei in 2019.

Ontwikkeling arbeidsproductiviteit Nederland en VS, 2002-2019*

Ontwikkeling arbeidsproductiviteit Nederland en VS, 2002-2019*
Verenigde StatenNederland
200259,164,1
200361,165
200462,766,1
20056467,7
200664,668,7
200765,369,3
20086669,7
200968,168,1
201069,869,5
201169,970
201270,269,8
201370,670,4
20147170,9
201571,671,6
201671,871,8
201772,472,4
201872,972,6
2019*73,772,9
Bron: The Conference Board Brontabel als csv (308 bytes)

Vertraging structurele productiviteitsgroei wereldwijd, oorzaak niet helder

De groei van de arbeidsproductiviteit is de bepalende factor geweest voor de groei van onze welvaart na de Tweede Wereldoorlog. Gezien de vergrijzing zal ook in de toekomst de economische groei vooral van een toename in de productiviteit moeten komen. De productiviteitsgroei is echter in ons land, net als in vele andere landen, sterk vertraagd. De oorzaak hiervan is op dit moment een puzzel voor economen en beleidsmakers. De techno-pessimisten zijn van mening dat de vertraging een permanent fenomeen is omdat belangrijke innovaties uit de eerste helft van de 20e eeuw (zoals elektriciteit) veel significanter zijn dan de uitvindingen in de periode erna (ICT) en ook niet meer zullen voorkomen. De techno-optimisten aan de andere kant zien juist veel potentie in het gebruik van ICT, en breder digitalisering, en beargumenteren dat dit een steeds groter positief effect op de economie zal hebben.

Het is niet vreemd dat de productiviteitsontwikkeling al jaren een belangrijk onderwerp voor onderzoek is. De OESO keek onlangs naar kennisdiffusie en vond bewijs voor een toenemende divergentie tussen de meest productieve bedrijven (koplopers) en de rest van de bedrijven (volgers) in de OESO-landen als geheel. Het CPB vindt voor Nederland hiervoor geen aanwijzingen in de periode 2006-2015.

In een recent ESB-artikel "De mondiale productiviteitspuzzel voor Nederland" (zie downloads) is de wereldwijde productiviteitsvertraging geanalyseerd door specifiek te kijken of er verklaringen voor de productiviteitsvertraging zijn die alleen voor Nederland gelden. Het artikel constateert dat het deels een internationale puzzel blijft, want Nederland heeft internationaal gezien al jaren een hoog arbeidsproductiviteitsniveau. Nederlandse bedrijven doen mee in de wereldtop. Ook lijken er geen sterke aanwijzingen te zijn voor een haperende marktdynamiek of een stagnerende verspreiding van kennis en technologie in Nederland. Wel heeft de grote groep zzp’ers door hun negatieve productiviteitsgroei de laatste jaren een drukkend effect gehad op de groei van de Nederlandse arbeidsproductiviteit. Nederland wijkt met de grote groep zzp’ers internationaal duidelijk af. 79 procent van de bedrijven in Nederland heeft geen personeel, tegenover 55 procent in de EU-28.